Wednesday, 7 November 2018

Hindu Sakhuo le Lotus Pâr

SHARE

Hindu Sakhuo le Lotus Pâr


‘Tulai thil umzie in hriet lei le, inhai ta dingin innaa inthawkin ṭhanghar a hun ta takzet ti in hriet leiin chu chu ka hril a nih; tuhin chu ei awi phut lai nêk khan chu ei sandamna chu a hnai lem ta sih a’. Rom 13:11

Johny Laldinthar F.Tusing, UBS, Pune.

22nd August, 2018.

Thuhmâ

Hi article hin political party ṭan bik le hrilsietna tieng iengkhawm a tum hran nawa, ei khawvêl pal mêk le ei chengna ramhai thlîrin thil a ni dan ângtak ziek suok le phawrlang ṭulin anlang lem tah. Chun, keia tieng panga sungrila mi turtu lientak umin kan hriet bawk bâka, a thiem lem le hrie lem hai chôsûokna ni fâwmin thei âng angin ‘Hindu Sakhuo le Lotus Pâr’ ti thupui hmangin inhrawl phuorin ei hung suklang ding a nih. (Bracket sûnga mihai hi thulâkna pei an nih)

Hinduism Today (2007) lêkhabua chun ‘Hinduism hi khawvêla sakhuo ropûitak a nih’ tiin chapter-1na in anṭan tawp el. A lekhabu ei tiem peia Hindu sakhuo ṭhatzie, a huopzau zie baka mitin tadinga sakhuo zui dinga ṭha hlie hlie a ni zie hmun tamtaka zieklang a nih. 33 million (3.3 crore) zet el pathien neitu sakhuo chu thlum deuin ziekhai sienkhawm nêl a um naw hlê. An thuring le an pathien chungchâng chu mâksan phawt el ei tih.

India rama hin mihriem 1.35 billion nêka tam ei uma, Hindu population chu (80%) 1.08 billion ang a nih (livepopulation.com). Asia puotienga Hindu tamna ramhai chu- USA, United Kingdom le Canada an nih. Pew Research Center in a hril dân chun 2050 hin Hindu population hi nasatakin pung a ta, India rama khawm, anṭhang dân ding hi 25% hiel a tling an ring. USA ah khawm a lêt 3 (4.78 million), Canada ah lêt 2 neka tam (1.07 million), UK ah lêt 1.5 (1.37 million) an hung tling ta ding niin a hril. India state laia Hindu tlâk hnuoina tak chu Manipur a nih. 1991-2001 census ringawt a khan 5% in Manipur Hindu population a tla hnuoi a nih. 2011 Census dungzui in Kerala state hi Kristien tamna tak nisienkhawm state wise % a chu 18.38 chau a ni thung. Kristien tamna (Majority) state chu Arunachal Pradesh (30.26%), Meghalaya (74.59), Mizoram (87.16), Nagaland (87.93). India state lai hin Majority-4, Significant (umzie nei) - 4, Minority-3 le a dang po negligible (umzie bo) an nih (census2011.co.in). Census 2021 a lem chu demographic hi nasatâkin a danglam ta ding a nih. Kristien tamna state hai abîkin NE hai khawm râwng sendâng (saffron) haiin an hung lak peia, India political map hi kum 4 sûng chau khawmin a danglam ta hlê, 2014 a sendâng 7 chau kha tuhin 21 in an chang taa, NE khawm Mizoram ti lo po chu sendâng le a ṭhangruolpui sawrkâr in an chang zo vâwng tah. IndiaToday chun “NE khawm râwng sendâng tuifâwn in a the phâk tah” tiin a hril.

Arunachal hi Kristien inṭhangna pâwl tak anih. 1971 khan 1% chau a nia, 2011 khan 30% nêka tam an hung ni tah. Hi lei hin Union Minister Kiren Rijiju khawm 2017 khan Press haiin demographic (mihriem umzat suibingna) an indawn hiel a ni kha, ama hril dân chun “Hindu haiin conversion an thaw ve nawa, Kristien hai ruok chun nasatakin hma an lâk thu a hril”. Chun, Manipur khawm hi an ṭhang êm êm a 1961 khan 19% kha 2011 in 41% an ni der ta bawk. RSS hai chun Hindu state hieng lâwm lâwma Demographic inthlâk danglam el hi an ngaiven hlêa, state tienga RSS mawphurtu hai chun an inhrilhlîpna dingin migration (inpêmna) lei niin an hril ve thung, sienkhawm sûngril taka chun mak danglâm taka  ṭhangkhaw an tum nasa hlê.

Hi taka ei suklang ang hin Hindu tlâwmna state hai hi thiem taka poltical platform hmanga ramlâk antum tlat chu anih. North East state hi BJP haiin an invawi em em nasan pakhat laia mi chu Hindutva lei ani ti inla suol kher naw nih. The Last Battle of Saraighat: The Story of the BJP's Rise in the North-East ti lekhabu inlar tak el Rajat Sethi le Shubhrastha hai ziek kha lens(enna) dang danga inthawkin tiem chî tak nîng a tih.

Hinduism Ṭobul

Hindu ti hming hi kum zabi 8na laia Indus valley a chêng Persian haiin Muslim naw po kona dingin ‘Hindus’ tiin an lo hmang hlaka. Persian ṭawng ‘hind’ amani Arabic ṭawnga ‘al-hind’ – ‘Indus vadung khêl tienga mihai’ tia inthawka lak sûok a nih. Indo-Aryan haiin ‘sindhu’ (tupui/vadung) tiin an laksâwnga, Hindu hai historian hmingthang Srivara (Saiva pâwla mi) chun Yavanas (or Muslim) naw phawt kona in a lo hmang rawp hlak. Kum zabi 18na tâwp tieng khan Bristish haiin Asia simtieng panga Muslim, Sikh, Kristien le Jain naw phawt kona in an hung hmanglâr a, a tâwpa ‘ism’ hi kum zabi 19na bul tienga anbel châu a nih. India mi laia Hinduism ti hmang hmasatak le suklangsârtu tak chu Rammohan Roy nia hriet a nih. Rammohan Roy hin 1816 lai khan national identity (rammi nina) inhrietna ding le British hai awpdêna (colonialism) le Kristienhai dolêt na dinga ṭhang nasataka a lo khâwna a nih (Gavin Flood: 2003)

RSS-BJP Chanchin Tlângpui

BJP chanchin hriet ding chun RSS-a inthawk ṭan phawt a ngai. RSS inṭanna dinga pawimawtak chu 1920 laia Khilafat movement beilet na dinga Savarkar in Maharashtra ah Hindu Nationalism bulṭhut a lo induong Hindu Rashtra (Hindu ram) tia Hindutva ti ṭawng a hung sersuok-a inthawk dai ta khan bu a khuor ṭan a nih. Lêkhabu pawimâwtak el- Hindutva: Who is a Hindu? (Hindu ram: Tu’m a na Hindu Chu?) a zieknaa inthawkin India chu Hindu rama siem dingin mi tamtak lungrila sin a thaw nghâla, Maharashtra mi Keshav Baliram Hedgewar (1889-1940) chun Savarkar inhmupui in Nagpur hmunah RSS (Rastriya Swamyamsevaks- National Volunteer Organisation"or "National Patriotic Organisation) hi Hindu Nationalist movement dingin an lo indin ṭan a nih (Jaffrelot: 2007). Hedgewar hin India chu Hindu rama anchang theina dingin a bulṭhut-a (a hnuoia inthawk-grassroot) inthawk siemṭhat dingin riruongna a siema, khawte ahai shakas(local branch) hai indinin ṭhalai tamtak a keibûma, sakhuona le inzawma training dam, insawizawina tieng dam nasatakin Hindu ram santu dingin mi a lo induong ṭana. Shakas hai inrawitu dingin pracharaks (thuhriltu or rawngbâwltu) a siem peia, India ram po po dâpsuoka, a ṭulna hmun peia an cadres (sipai pâwl) hai chu sie thei dingin beipui an lo thlâk a nih. India in zalênna a hmu (1947) khan swayamsevaks (volunteers) hi mi nuoi 6 chuong an nei der tah. Tuhin nuoi 60 chuong swayamsevaks an um a, 56,859 shakas a um bawk a nih.  India rama Hindu tadinga beipui thlâktu pawimâwtak a hung ni taa, M.S.Golwalkar in Hedgewar a hung thlâk kum 1940 khan Poltical Party siem a nia chu a hlawsam chieng hlê (Curran: 1951). 1948 January thla in Mahatma Gandhi chu Nathuram Godse (RSS swamsevak) in a thata, PM J.Nehru in RSS chu sawrkâr tha hrâtna in a suktâwpa, (Independent hnungin vawithum lai banned a ni tah) amiruokchu RSS hotuhai thiltum chu tâwp el lovin hi kum vek hin ABVP (Akhil Bharatiya Vidyarthi Parishad-All India Students Forum) lekha inchûkhai laia ram latu dingin andin ta khawng khawng a nih. (ABVP hi India students union laia chu member tam pâwltak an nih) 1951 General Election hma charin  Political Party thar Bharatya Jana Sangh chu Shyama Prasad Mookerjee le Deendayal Upadhyaya inrawina hnuoia, a hung ngîr suoka. 1952 kum in VKA (Vanavasi Kalyan Ashram- Centre for Tribal Welfare) chu Kristienhai dôletna dingin RSS chun a hung indin a, Kristien Missionary method hai chu hung hmang ve in, Hindu Kristien tamtak an lâk kîr nâwk a nih. 1964 chun RSS in VHP (Vishva Hindu Parishad- World Council of Hindus) Kristien inzawmkhâwmna WCC ang deua Hindu-pâwl hran hran (sect) hai keibûmtu dingin a hung indin bawk. 1977 kumin inchûkna hmun school enkaitu dingin Vidya Bharati (Indian Knowledge) ti chu a hung indin a, 1979 in Seva Bharati (Indian Service) social service- inchûkna, damdawi, sietrup tlung huna ṭhangpuina petu ding le thil dang danga hmalatu ding a hung indin bawka, hienghai popo enkaitu dingin Sangh Parivar (sûngkuo- RSS ngaidana pâwl thununna) ti a hung sersuok ta pei a nih (Jaffrelot: 2005). VHP hi la hei hril met ei tih- M.S.Golwalker, S.S.Apte le Swami Chinmayananda hai ṭhangruola indina um hi, a thiltum tak chu Hindu Society tadinga sinthaw le sukhrât, chun, Hindu Dharma (Hindu dân zawmna) humhim a ni tawp. Hi pâwl hin Hindu temple bawl le siemṭhat a tuma, bâwng that a khap bur a, Hinduhai sakhuo danga inlet (conversion) ding venghim chu a thupui tak laia mi a nih. Hi lei tak hin Kristienhai an mi hmupei naw bêk bêka, Political Party tha hrâtna hmanga kut thlâk le hmalâkna an hung nei pei a nih. Bajrang Dal (Hindu mifirfîk pâwl) khawm VHP Youth Wing (Ṭhalai Pâwl) dingin October 1, 1984 khan UP ah indin a hung nia, ‘Hanuman a sipaihai’ tia hriet an ni bawk. Bajrang hi hindu pathien Hanuman le inzawm a nih. Muslim hai an pungpei hi suktlâwm a ni theina ding le Kristienhai rawngbâwlna suktâwp a ni theina dinga hmalak hi an thu fepui pawimâwtak chu a nih.

April 2017 khan Mohan Bhagwat RSS Chief (Sarsanghachalak) in India rama bâwng that khapna dân khautak siem a ni ding thu a lo hril dâi tah. Hindu lekhabu thîenghlim Vedas (Rig Veda 4.28.1; 6)-a anziek dân chun ‘bâwng hi khawvêl hâusakna le hlimna inêntirna in an ngai a, bâwng hin rannung popo huopzau takin sinsiena (symbolize) a pêk a, bâwng chu hratna le iengkim petu, ei hringna le damkhawsuokna ding in entirtu pawimâwtaka a ngai leiin ran thienghlima a ngai a nih’. Bâwng that an hung khaphai hi a ṭobul chu Hindu sakhuo inchûktirna a inthawk a nia, RSS ideology puithû tak a ni bawka, an Political Wing tha hrâtna hmangin hma an hung lak pei ding a nih. Manipur phâiruom chen a hung kangkai an ta hi.

RSS-BJP Formula:

RSS chun Hindutva (Hindu ram) tadinga ṭhanemngaina le inkeiṭhuoina dingin Political strategy bawk chu a sukhrat dân ding a ngaituoa. Hi remruotna hin khau taka Hindu taka hmalakna (Hinduness) a hung nei ṭan nawka, Hindi ṭawng chawisanga, India ram pumpui ṭawnga hmang a ni theina dingin kampetin hma a hung lak ṭana, hi hun lai dai hin bâwng that khapna hi a lo thaw dâi tah. Chuongchun hun hung fe peiin 1980 khan BJS kha Bharatiya Janata Party tia thlâk a hung nia, BJP president hmasatak chu August 16, 2018 nia thi Atal Bihari Vajpayee kha a nih. AB Vajpayee khawm hi kum 15 mi chau a niin RSS a zawm ṭan a, vistarak (pro-pracharaks) a ni hnungin pracharaks(thuhriltu- RSS rawngbâwltu) hung niin RSS ngaidâna hmin tâwp ‘tuia chini a zawp vâwng’ anga zawr tawp el kha a nia. Amiruokchu ama kha mi fîmkhur tâk el a nih. Tuta ei Prime Minister Narendra Modi lem hi chu AB Vaypayee neka kulmût lem ti thei a nih. Modi hin kum 8 mi chau a niin RSS a zawma, shakhas a hung nia, balswayamsevak a hlângkai in a um a, pracharaks hung niin RSS tadinga thaw hlawk êm êm tu a nih. India Times lem chun ‘The best RSS success story of Independent India’ a ti tawp el a nih. RSS cadres mi tharhai tadinga role model (entawn tlâk) ṭha tak a sersuok angin an ngai a, RSS le inthuhmu peia thawtlâng an nih. Inlaichinna ṭhatak neiin vawi tamtak arûk le mipui hrietin meeting annei rawp hlak bawk.

AB Vajpayee inrawina hnuoia Politics tienga hrat lema a fe theina dingin RSS le kâr an hung nei meta chu an Ideology chu thuhmun tho a nih. L.K.Advani in Ram Rath Yatra (chariot Journey) 10,000 Km zet el lam hrâwna an nei ṭum khan India hi Hindu ram a nih ti suklang an tum tak niin an’lang. December 2, 1992 khan Ayodhya Temple bâwl (Hindu pathien Ram piengna, hmun inthieng Ram Janmabhoomi-a an ngai a nih) nuom na leiin Babri Mosque (Masjid) chu Kar Sevaks (hindu mifirfîk) hai chun BJP tha hrâtna hmangin an suksie ta tho tho, mi 2000 chuong zetin an hringna an chân pha bawk. AB Vaypayee kha term 3 zet el BJP Prime Minister a ni hman.

Narendra Modi hin term iengzat am PM hi a hung chel nâwk ding. 2019 General election a hin chu hrâtna an la chang nâwk ngei chu mi tamtak in an la ring. Inthlâk thut thei a ni bawk.

Independence Day 2018 nia ei PM Narendra Modi thuhril kha mi tamtak chun ‘a pui rek ie’ ‘a ropui rek khawp el’ lo ti rek ei tih. A thuhril kha BJP-RSS Formula a hmang a nih. Journalist hai chun Tectonic Shift (insawnna lientak) angin an hril. A thuhrilna a khan 'Reform, Perform, Transform’ ti kha a khêk puia, hi slogan (thupui) hi RSS hai innghatna ‘Hindi, Hindu, Hindustan’ besana a hril a nih. Home, health, toilet, power and skill for all a ti kha ṭha hlê sienkhawm a sukpuitlingna dinga Hindutva ideology hi phursa pei a tih.

RSS le Hmarsak State Hai

North East a RSS inṭanna chu pracharaks mi pathum-Dadarao Parmarth, Vasantrao Oak le Krishna Paranipe hai October 27, 1946 a Assam ah an hung tlung nia inthawk a nih. Guwahati, Shillong le Dibrugarh a hai Shakhas (local branch) an indin nghâla state dang danga an puon-in an inzau pei a nih. Assama pranta pracharak (Regional Missionary) chu Sankar Das a nia, ama hi North East RSS incharge khawm a nih. Assam a hin 903 Shakhas, 118 milan le 47 mandali (kârtin le thlatina inhmukhâwmna hmun) a um mêk a, 500 Vidhya Bharati school a um a, 8000 chuong Acharya (inchuktirtu), RSS journal khawm khawm 4500 regular takin a tlung zing a nih, Barak valley a an pranta pracharak chu Manoranjan Pradhan a nih.

Arunachal Pradesh: A chungah ei tarlang ta ang khin Arunachal hi Hindu sakhuo zui an tlâwm tiel tiela, ringtu an tam deu deu lei hin RSS hai chun nasatakin lampui an induonga, strategy dang dang phan-in hma an’lâk zing. Delhi university a Professor kum 10 zet lo thaw ta, Sunil Mohanty, RSS cadre lo ni bawk hi pranta pracharak Arunachal-a dingin ruot a nih. An hmalâkna tâwp ni naw ni, lotus pâr hmang bawkin iengtin tak in am a ni chu, thilthar hung chawk suok nâwk ngei an tih. RSS Chief Mohan Bhagwat in Arunachal-ah nikum December thlaa a hung sir ṭum khan mi 10, 000 chuong zet an pûngkhawm a ni kha. Tuhin 36 shakhas baka 50 milan le mandali an nei taa, 28 Vidya Bharati English Medium school (RSS-Education trust) an fepui zing an tah.

TripuraSunil Deodhar, RSS-BJP Tripura in-charge hi RSS 1985-in a zawma, training ṭha takin a zo, Meghalaya a khawm pracharak lo ni tah a nih. India Today hai hril dân leh Deodhar hril dân chun Tripura Incharge 2014 a'nthawk mawphurna a laka inthawk swayamsevaks (volunteers) 47, 000 antling der tah niin an hril, nasa nawk zuola hma la dingin ṭhang an lâk mêk baka Assam RSS campaign hrât taka fe mek Luit Poriya (sons of Brahmaputra) le inthu hmua hmalâk pei an tum thu ziek lang a ni bawk. Tripura a hin RSS hi 1956 laia lo um dai an tah, sienkhawm CPI-M khan a thlawpnaw leiin duthusamin an hrât thei nawa, RSS-BJP formula hmangin RSS alumni le BJP Gen.Secy. Ram Lal le Ram Madhav baka Himanta Biswa Sarma haiin ngawr takin campaign an hei nei a, CPI-M sawrkar kum 25 chuong zet el sawrkarna lo chelta an pei thlâk ṭhuoi a ni kha, tuhin lotus pâr a hung dingchang ta leiin thil a danglam pei. 2015 laia 50 shakhas chau kha tuhin 250 an chuong hiel tah, 30 (milan le mandali) a um zing ta bawk. RSS ideology fepuiin Sawrkarpa thlaphêna hma an hung lâk pei a, ei Mission field hai chen khawm a tuortu ei hung ni tah. Biekin le Kristien ramhai unauthorized religious structure tiin High Court le ṭhangkawpin beipui an hung thlâk pei ring a um.

Nagaland: RSS beisei angin a hrat zo nawa chu remchanga lain PB Acharya Governor dingin 2014 khan Lotus pâr hai bawkin appointment an pêka, Pu Acharya hi ABVP member pawimaw tak, NE tienga mihai le inzawmna ṭha tak nei, ‘My Home is India’ Bharat Mera Ghar (RSS rooted) tia lo khêkpuitu RSS thlawptu le inlaichinna ṭha em em hin damte-in hma a hung lâk pei ring a um. Dimapur a khawm Shakas hawng a nia, Yoga khawm nasatakin Naga mipuihai in an ngaina ṭan niin Sankar Das chun a hril.

Manipur le Mizoram: RSS haiin anlel tak chu Manipur le Mizoram abikin hill area ringtu tamna hmun hi a nih. Manipur pranta pracharak chu Dayanand Rajkumar a nia, a hril dân chun Meiteihai lai chu awlsam takin ram an lâk theia; tuhin 107 shakhas a ngir taa, amiruokchu hill district Kristienhai bubitna ruoka chu a harsa hlê niin a hril. Hienglai zing hin Vanvasi Kalyan Ashram le Eklavya Vidyalaya hai hmangin hieng hill district hai hin hma an lâk mêk thu a hril. Eklavya Vidyayala hi Tribal Ministry GOI hnuoia um a nia, ST hai dawmsângna dinga Eklavya Model Residential School (EMRS) hai indinin a uma (Eklavya hi Mahabharata a mi pawimawtak Hindu hai ngaisang êm êm hming chawia indin a nih), Union Finance Minster Arun Jaitley in Budget a pharna khan 2022 a ST Population 50% neka tam umna taphâwta hawng ding, Navodaya Vidyalaya le angkhata fe theina dingin ₹ 39, 135 crore zet el ST ta dingin a lo rawt kha a nih.  Hienghai hmangin remchang zawng peiin eini ringtu tamna hmuna Manipur, Nagaland, Mizoram hai hi an focus ṭan hle. India rama inchûknahai khawm hin Yoga, Hindu philosophy le an’chûktirna hrim hrim hi damte tê-in hma hung la in, an hung sawidanglam pei ding a nih. Eini rawi harsa tete hai hi a bulbal hrie lovin ei baw pup pup chun ei la thaw suol ding a nih. 
Mizoram ah RSS sukhrât a ni theina dingin Kummanam Rajasekharan, RSS pracharak, Sang parivar worker, VHP ṭhuoitu le Kerala BJP state president lo ni tah Governor dingin a hung ruota, Kummanam hin Kristienhai nasataka dodâltu a lo ni rawp hlak, ama kher Mizoram-a Governor dinga ruot a ni nasan hi inthûktak a nih. Sankar Das chun ‘Mizo Kristien haiin nasatakin dodâlhai sienkhawm Reang le Chakma hai lai shakas hai hawngin hma an lâk zing thu a hril.

Meghalaya: Khasi Hills le Jaintia Hills a hai volunteer le local branch ṭhahnemtak an hawng der tah. 1946 khan Vasantrao Oak in Shillong hmuna a lo hawnga, tuhin RSS bêsana school hawng zat chu 50 a ni taa, swayamsevaks 6000 chuong an um mêka, 46 shakhas, 30 milan le 35 mandali a function der tah. 15 December 2016 kuma ‘Know RSS’ programme an hmang ṭum khan inchuktirtu 300 chuong an ṭhanga chuonghai laia 125 lem chu Kristien anni thu Pravin Shewale, Khasi Hills RSS Secretary chun a  hril.

North East Election ding zât hin BJP-RSS hotuhai meeting uluk takin annei zie hlak. Kum bul tienga Tripura, Meghalaya le Nagaland election ding khawm khan Home Minister Rajnath Singh a chêngna hmuna RSS-BJP leaders meeting an neia, kha huna khan Krishna Gopal, RSS Sah Sarkaryavah(Gen.Secy.), Ram Madhav, BJP Gen.Secy baka National Security Advisor Ajit Doval hai khawm anṭhang a ni kha.

Lotus Pâr (BJP symbol)

A to Z of Hinduism a chun L hin Lotus an entir, 'Lotus hi Hindu sakhuoa hmun pawimaw le inthieng, mi thienghlimhai chêngkhâwmna, pathien biekna le pathien chêngna, famkimna le remna tarlângtu' niin an ngai. Hi A-Z of Hinduism in a tarlang ṭhengkhat khât pawimaw zuolhai chu 

B-Bhakti(hindu sakhuoa pathien biekna), 

D-Dharma(chanvo thaw mâkmaw), 

I-India, 

K-Karma (nungchang le thilthaw leia chan ṭhatna), 

M- Moksa (sandamna/zalênna)

P-Puja(pathien biekna ser le sâng), 

S-Samkaras (Hindu Philosophy-lungril le ngâituona suknghêt),

V-Vedas(hindu lêkhabu), 

Y-Yoga (https://instagos.blogspot.com/2026/02/hindu-philosophy-le-yoga.html tiemsa nisien) hai an nih (Hinduism Today).

Lotus hi pârte chunghnûngtak anga ngaina hi India chau ni lo Southern Asia ram tienghai hin an lo nei hlak. Hindu hai lekhabu inthieng Vedic scripture-a khawm hrisêlna ding le damna intluntu pathien le inzawm niin an ngaia. An lekhabu pakhat Sruti-Rig Veda in a tarlang dân chun Hinduism thlarau (spiritual hindusim) hi lotus-a inṭan niin a hril. (RV 5.LXVIII.7-9). Rig Veda hla pakhata an ziek dân lem chun ‘mei pathien-Agni’ hung pieng dân hi lotus le inzawmna umin a hril chau ni lovin hindu lekhabu-a hin pawimâwna tamtak a vêl a vela suklanga um chu a nih. Chun, an pathien Laksmi le Vishnu hai pahni hi lotus parte mâwitak le hin inzawmna nei leh an pathien châmbângna hmun (abode) pawimawtak a nih an ti bawk (Mahabharata LXVI). The Hindus Encyclopaedia in a hril dân chun Laksmi hin a kutphaa lotus pâr a chawi hi ‘hausakna intluntu, vangneina, hlawtlingna’ niin a hril. Vaisnavism (Hinduism pâwl pakhat pawimawtak) zuituhai chun Laksmi hi an sie insâng êm êma, Vishnu (pathien) hrâtna, khawvêl humhimtu le enkawltu angin an ngai, chuleiin Vaisnavas hai chun lotus hi pathien tluka an ngai a nih (Encyclopedia of Asian History, 1988). Hindu hai pathien chunghnûng êm êm el Brahman-siemtu pathien khawm hi lotus-a inthawka pieng ni dingin an ngai bawk. Hindu pathien tâmtak hai hi lotus pâr chungah lal anga inṭhung hin an pathienna (divinity), thienghlimna le thilthawtheina an entir an ti bawk.

Lotus pâr hi hindu sakhuoa chun pârte thienghlim (sacred flower) le Hinduism inchîkna (icon of Hinduism) angin an ngai. Vedas lêkhabua tâmtak ziek langa a umna le pathien challang tâmtak le inlaichinna a nei lei hin ansie chunghnunga, sêr le sâng thila hmun pawimawtak a hluo niin an ngai tawp. Britannica 2014 in a tarlang dân chun ‘BJP hin Hindu hlutna sukdetna ding le India rama hindu culture suksângna dinga platform a lo riruong a nia, hindu mipuihai chu lotus pâr (thienghlim) puonzâr hnuoia ngirin Hindutva tadinga det taka ngirna a nih’ a tih. Hindu el ni lovin Bhuddism khawmin lotus hi mihriem hringnun (samsara) chirhak le tui inpawlna rama inthawka famkimna, zalenna le suol them theilo thienghlimna Nirvana kaina dinga inentirna in an hmanga, Jainism khawmin thienghlimna le thilthawtheina inêntirna le an sakhuo puipatak Tirthankaras kha lotus pâr mawitak vul chûk chungah inṭhung angin an ngai. Hinduism a hin lotus hi hmun pâwimawtak a hluoa, an inchûktirna Vedas (Rig Veda) a khawm a chûnghnung zie hmun tamtaka suklâng a nih. BJP hin hrâtna a hung chang peia Development tamtak khawm hung phursa pei mei a ti, anachu Lotus hi an sakhuo hmutheilo vântlang tamtak hai hrietlo hi a hung phursa pei a nia, Khawvêl hrieta suklar le sukhmingthang an nuoma, an symbol lotus(iconic image of hinduism) hmangin hindu sakhuo hi a dung a khangin inzau an tum pei ding a nih. Rig Veda-a inthawk Indian Politics lamtluonga hin Hinduism hai parte thienglim hin sinsiena chanchin danglamtak a mâksan pei ding a nia, hi hi vawisun nia ei tawng mek le ei la hmasuon pei ding a nih.

Thukhârna

Hinduism le BJP hi pawisa hnung le hma ang chara ṭhe theilo pumkhat an nih. Political Party danghai khawm an ṭhuoituhai a tamlem Hindu sakhuo zuitu chu anni ti ei inhmai nawh, sienkhawm BJP-RSS formula hi Mathematics-a (a+b)hmang a ni angin BJP sawrkar hin India rama a hmang zing ding a ni ti hi ei hriet a pawimaw. Politics rawngkai ei ti khawm a ni el thei, sienkhawm ei chêngna rama a khâwl chabi neitu le sawrkar chaleitu hai hi, hi formula hmang anni meu si leiin ei fîmkhurna ding le ṭhang ei lâk ve na dingin ei theitâwpin ei hung suklang lem a ni ti tiemtu taphawtin mi hre pêk dingin ei ngên.

Lekhabu Râwnhai:

Coulter, C.R. and Turner, Patricia. Brahma. Encyclopedia of Ancient Deities. North Carolina: MacFarland & Company Inc. Publishers, 2000.

Curran, J.A. Militant Hinduism in Indian Politics- A Study of the RSS. Nagpur: Institute of Pacific Relations, 1951.

Editors of Hindusim Today. What is Hindusim?. USA: Himalayan Academy, 2007.

Flood, Gavin. The Blackwell Companion to Hinduism. Oxford: Blackwell Publishing Ltd, 2003.

Jafferot, C. Hindu Nationalism: A Reader. Princeton: Princeton University Press, 2007.

Jafferot, C. The Vishva Hindu Parisha: A Nationalist but Mimetic Attempts at federating the Hindu Sect, Vasusha Dalmia, Angelika Malinar eds, Charisma and Canon: Essay on the Religious History of the Indian Subcontinent. Delhi: Oxford University Press, 2001.

 

Internet Source:

https://www.livepopulation.com/country/india.html

https://www.hindustantimes.com/india-news/christian-population-on-the-rise-in-arunachal-pradesh-manipur/story-8Go2uITu2BLFJ547MPwohM.html

https://www.census2011.co.in/data/religion/3-christianity.html

www.mahavidya.ca/2016/04/22/the-sacred-lotus-symbol

http://rss.org/ (Official website of RSS)

 

 

 

 

SHARE

Author: verified_user

0 comments:

“Thanks for your feedback! I’m glad you found the post helpful.”