Pathienni/Thonâwkna Ni/Lalpa Ni/Châwl Ni
THILTHAWHAI 20:7
Chun, ni saria ni hmasataka (Pathienni) chun, bei khawi dinga kan um khâwm laiin, Paula chu a zînga fe el ding ani leiin á¹hahnemngaitakin thu a hril a; zân ril chenin thu a hril pei a.
1 KORINTH 16:2
Ni saria ni hmasatak (Pathienni) peia chun mi tinin, malsâwmna in hmu zie ang peiin siekhâwl seng unla, ka hung phaa thawlâwm dâwl hrim a um nawna dingin.
THUPUONGSUO 1:10
Lalpa nia (Pathienni) chun Thlarauin ka lo um a; chun, ka hnung tiengah, tawtawrâwt ri ang, rawl inringtakin.
Pathienni ei inser tak hi Lalpa Isu thina hnea a thonâwkna ni, ni ropuitak a nih. Inthim (suol) hnea ngamna ni a nih. Ps.118:24 in 'Hi ni hi Lalpa Ni ruot chu a nih, hi ni hin hlim in lâwm ei tiu' (This is the day the Lord has made) ti hi Thonâwkna Ni ropui le hrilkawp thei a nih. Achungah Pathien Thu ei suklang ânthawk hai hin Kohran hmasaa inthawk dai ta in Pathienni hi Pathien chawimawia, inpâk le Pathien Thua inpâwlkhawmna (fellowship) annei ta ti a sukchieng.
Thlarau Thienghlim tlung ni (Day of Pentecost) tak khawm Thonâwkna ni a inthawk tiemin ni 50na tak hi Pathienni pei a nih. Kohran iná¹an ni a ni leiin Pathienni hi Kohran ta ding chun ni pawimaw tak a nih.
Juda dâna chun Sabbath (Inrinni) an inser thienghlima, chawlni in ursun takin an hmang. Juda dân ang ni naw sienkhawm Lunginsietna dâna khawm karkhata ni khat Pathien nia (Lalpa Ni) hmang chu Lunginsietna Thuthlung Thar a khawm a la fe peia. Kohran hmasa (Thuthlung Thar huna kohran) in Pathienni-a an inkhâwm an inser hi sunzawm peiin AD 321 khan Rom lal Emperor Constantine ringtu a hung ni hnung khan Sawrkar (State) tieng po po khawm Chawlni, Lalpa Ni a hmangin Kristienhai ni pawimaw hung ni ta peiin, khawvêl pumpui in ei hung sawm (hmang) tung pei a nih.
Reformation (Siemá¹hatna) iná¹an tira John Calvin le Martin Luther haiin 'Pathienni hi Pathien tadinga hmang ding, sukthienghlima chawlnia hmang ding, ni ruk sûng mani sin thawhai chawla Pathien leh inpawlna bîka hmang ding, insûng le khawtlang (society) á¹ulna makmaw a ni naw chun thildang po po sie thlâka insera Pathienni hi khun taka hmang hlak dingin' inchuktirna anlo pêk a nih.
Khawtlang le Sawrkar in Viksit Bharat—Guarantee for Rozgar and Ajeevika Mission (Gramin) Act, 2025, or VB-G RAM G Act (ni 125) le inzula thlalak khawm Pathienni a nei pei dinga anti a ni khawmin Kohran chun do ngam sien, hlaw hmuna dinga thaw a ni leiin sum chen khawm hmulo ngam khawpa ringna kengkaw tlat hi ringtuhai thaw ding a nih.
Isu'n 'tukhawm mi zui a nuom chun mani inhnawlin, nitin Kraws putin mi zui raw se' a ti hin Pathienni thlalak naw ngam hin a huom ve a ni ti hi ei hriet dingin a á¹ha awm deh.
ROM 13:1
Mi tin an chunga rorêltuhai thu thuin um raw se. Pathien thu lovin tukhawm rorêltu an um ngai si naw a; rorêltua umhai hi Pathien iruot an nih.
A umzie hriet a pawimaw: A thu fepuitak chu khuo le tui á¹ha (Good citizen) a nih.
Sawrkar in Pathien thu le inkala ro a rêl chun an thu zawm ding a kawk nawh. Thawluina hmanga Pathien sukbawrbangna leh Pathien kala rorêl hrim hrim chu kal ngam le do ngam ding a nih.
Hi char hi ringtu hmasa (kohranhai) khan an lo thaw leiin ringnaa mi huoisen ti Hebrai 11 ei hmuhai kha an nih.
Thuneitu/rorêltu an do le an kal leiin lunga dêngin an um a, thingâtnaa ât bawngin an um a, thlêmna an tuok a, kâwlhnâma sât hlumin an um a, berâm vun le kêl vun silin an invai a; rimsitakin, rinumtakin, suknawmnatin an um a (Heb.11:37) ti hi ei hmu.
Lalpa leh a ram ta dingin Krista Sipai huoisen ei ni pei nuom a um.
Pathienni/Chawlni inser dân thua ruok hin chu Juda dân ang taka thaw (Sabbatarianism) ruok hi chu Protestant Evangelical kohran ta dingin sui tham a tlinga, Ziek ding a tam leiin ziek kim chu harsa hlê ring a um.
Sabbath le inzawma Pathienni hi Kristien pawm dân hi an chen naw nuola, á¹henkhat Strict Sabbatarianism an uma, á¹henkhat Semi Sabbatarianism, á¹henkhat Non-Sabbatarianism an um bawk.
Strict Sabbatarianism hai hi chu Dân Sâwmpek palina ang taka Sabbath a ni dân anga insertuhai (Seventh Day Adventist le inzawmna neihai)
Puritan (Pathien Chibai bûkna le Doctrine thua vawng thienghlim pâwl) haiin Westminster Shorter Catechism-a lo inziek 'Decalogue (Dân Sâwmpêk) palina zulzuiin Lalpa Ni (the Lord's Day) hi Kristien Sabbath (Christiann Sabbath) a ni leiin chawlna ni (rest day) a hmanga inser ding a nih ti hi an lo fepui nasa leiin tuchen khawm hin chuonganga fepui zing an um bawk. Hienghai hi Semi Sabbatarianism an tih.
Non-Sabbatarianism hai chu Dân Sâwmpek palina (the fourth decalogue) hi Ceremonial Law (Ser le sâng Dân) a ni leiin Kristienhai a huom ta nawh. Kristaa iengkim an fâwkkhawm ta leiin dân (Mosaic Law) sukfamkimtu a ni ta leiin a thina le thonawkna hrietzingnaa Pathien Ni-a Kohran inpâwlkhâwmnaa hmang hi an pawm dân a nih.
Reformation á¹huoitu ropui Martin Luther le John Calvin haiin iengtin am an inchûktir a?
Martin Luther in 1520a 'A Treatise on Good Works' a zieknaa chun 'Hebrai á¹awnga Sabbath umzie chu chawl (rest) a nih. Chun, Pathienin ni sari nia chun a thilsiem chu a thaw zo a; ni sari nia chun a thilsiem po po chu a châwlsan ta a. Chuongchun, Pathienin ni sari ni chu mal a sâwm a, ân ser ta a (Gen.2:2-3) hi Sabbath iná¹anna chu a nih. Dân a pêk a khawm a palinaa 'Chawlni inser rawh' ti hin hmun pawimaw tak a hluo. Eini hai (Kristien) ta dingin Sabbath ang chu Pathienni (Sunday) a hung ni taa, ni ruk danghai po chu Sin thaw ni (Work Days) a na, ni hmasatak Sunday ruok chu Chawl ni (Rest Day) a nih.
John Calvin in Institutes of the Christian Religion lekhabu a ziekna (Book 2, Chapter 8) a hieng hin a ziek:
Mosie dân sâwmpek palina ang taka Judahai anga Sabbath inser/chawl hi Krista in a sukbo taa, Lalpa Ni-a(The Lord's Day) thlakin a um ta lem, hi ni hi Pathien chibai búkna ni le ama ta dinga chawlna ni, mani sinhai chawla Pathien thu lunglut taka ei pêkna ni a nih. Sabbath hi Kristien hai ta ding chun 'Shadow Rite' (Ser le sang limthla/hlimthla) chau a nih' tiin.
Pathienni, Chawlni, Thonà wkna ni, Lalpa Ni tihai hi ei hmang kawp vawnga andik thei seng bawk. Dictionary anga a hming tak hi chu Pathienni ti hi ni tak dingin anlang. Pathienni hi Lalpa Thonawkna ni ropui a ni a leiin Lalpa Ni a ni a, Pathien chibai búka ama hminga kohran inpà wlkhawmna ni bîk a ni leiin Chawlni ti a ni bawk.
Puritan haiin Semi Sabbatarianism anga an pawm ang lawm lawma Pathienni a motor khawm khal lo ding, inkhawma fe khawm riek pei ding, Kohran thila Inkhawmpui hai khawm a darkar huom sung chu chang lo tawpa, zanril nghak ding tihai hi Sabbath anga Pathienni hmang nuomtuhai inser thienghlim le chawlna pumhluoma pawmtuhai sersuok a ni tak. Inkhâwmpuia Pathienni Zân 12 nghak á¹al á¹al hi Pathienni ei inser zie suklangna chu á¹hatak nisienkhawm Isu'n "Mihriem Naupa hi Châwlni Lal a ni si a,” a ta (Mt.12:8; Mk. 2:28; Lk.6:5) a ti angin Krista nekin a Pathienni inser ei siechunghnung lem chun fe suol thei a nih.
A pawimawtak chu Pathienni a ni angin Lalpa ta dinga hun hmang, Pathien chibai bûk le Pathien Thua insukhratna ni, siemtharna ni, thil dang lungril la peng theituhai po po thethlaa Pathien Ni ang taka hmang hi a nih.