Israel le Iran Buoina 2025
Iran le Bible
Iran hi Bible a Persia ti a ei hrietlâr kha an nih. Bible a Persia chungchâng tamtak hmu ding a um. Isai, Daniel, Ezra, Nehemia, Chronicles le Esther a hai khawm Persia hi zieklang a ni rawp hlak. Bible a Persia lal langsâr tak chu lal Kura kha a nih. Kura hi Bible a vawi 30 nêka tam a hrillang a nih. Cyrus the Great (amanih Cyrus II or Cyrus the Elder) ti a hrietlâr hin Persia hi BC 539—530 inkâr a lo awp a. Ama bâka hin lal Daria, lal Artazerzia, lal Ahasuer (Xerxes) hai khawm kha Persia lal an lo nih. Lal Ahasuer lem kha chu Esther lekhabu a ei hmu dân in India a inthawka Ethiopia chena rambung za sâwmhni pasari (127) chunga rorêltu a ni thu ei hmu.
Ez.6:14b a chun, ‘Israel Pathien thupêk ang le Persia lal Artazerzia le Daria le Kura thupêk ang ngei chun an bâwl a, an zo tah a’ ti ei hmu. Persia (Iran hming hmasa lem) le Bible hi chanchin tamtak a nei zie chu hriet thei a nih.
Persia a hin Israel mi tamtak lo um in, ṭha taka
in enkawlna nei le Persia rorêltuhai hriet hlaw tak el an ni zie khawm hriet
thei a nih. Assuria lal Shalmaneser V in BC 722 lai bâwr a Hmartieng lalram
(Israel) a rûn khan Juda mi tamtak tuta Iran ram Khuzestan province a hin sal
in a ṭhuoi ni
a hriet a nih. Persia (Iran) rama Judahai chanchin hi kum 2700 nêk a upa a ni
tah. Shalmaneser chau ni lovin Tiglath-Pileser III le Sargon II hai khawmin
Israel hi an lo rûn rawp hlak a, Juda mi tamtak sala an man a nih.
Juda mi (Jewish community) hi Iran ramah hieng Tehran,
Shiraz le Isfahan ah haia hin an la chêng zinga, a tamlem chun Persia ṭawng an
hmang tah. An tam vânglai tak khan mi 100,000 chuong an um ni a hriet a nih.
Tuhin mi 9,000 vêl an la châmbâng zing nia hriet a ni bawk.[1]
Ezekiel 38-39 a hrillâwkna thu Iran (Persia) kha Israel dotu
ding laia pawimawtak a ni ding thu a hril. Armageddon indona chungchânga John F
Walvoord chun, ‘Middle East buoina hi khawvêl buoina No.1 a ni a ngai’ a
lo ti kha a la hung indik pei ding a nih. Armageddon Indona hi hun tâwp Rapture
zoa tlung ding a ni a, chu tlung theina dingin khawvêl hi a’n rem indik tung
pei a ṭul hrim.
Zuk tlung tawp/thut thei a ni naw leiin, chu tlung theina dingin damte te’a lo
inremtung pei a ṭul a nih.[2]
Israel-Iran Indona
Iran hi March 1935 in rambung pakhat angin a hung ngir ṭan a.
1979 in Islamic Republic of Iran tia thlâk a hung ni tah.
Israel le Iran buoina hi Iran-Israel Conflict ti a ni hlak.
A hma chun Iran-Israel Proxy War amanih Iran-Israel Cold War ti a hriet a ni
hlak a. Rambung anga Israel leh a rûka inremnawna hi 1985 lai daia lo nei dai
an ni tah. 1990s laia Soviet Union a tluksiet lai a inthawk le Gulf War a Iraq
hnea a um lai khan boruok a suklum ṭan a. Israeli Prime Minister, Yitzhak Rabin sawrkâr lai khan
Iran hi a theida thu a lo hril rawp tah. Iranian President, Mahmoud Ahmadinejad
khawmin Israel chungah inṭhina ṭawngkam le tukdei an ni thei zing thuhai kha a lo hril rawp
hlak bawk.
Iran hin Nuclear râlthuom
siem a, a ram humhim a ni theina ding leh, Israel le America hai khawm
do ngam thei ding khawpa râlthuom ṭha siem
hi a lo tum ngar ngar a nih. Iran ramah Nuclear siemna (facilities) langsar
pasari umhai chu:[3]
Isfahan Nuclear Technology Center
(INTC): Iran a Nuclear research centre lientak a nih. Kum 1984 in China hai ṭhangpuina in a bul an lo
ṭan a, 2006 khan
sukburipna nasatak a nei a, July 2022 khan nuclear reactor siemna thar an nei
thu an lo puong a nih. Hi centre hnuoia hin Isfahan Uranium Conversion
Facility, Isfahan Nuclear Fuel Research and Production Center hai neiin Iran
sawrkâr in hrâttakin a fe pui mup mup a nih.
Tehran
Nuclear Research Center (TNRC): Arak Heavy-Water Research Reactor: 2000 lai
bâwr vêla ansiem ṭan a nih.
Plutonium hmanga râlthuom an siemna a
nih.
Bushehr
Nuclear Power Plant: Electric meivar
pêksuokna dinga Russia ṭhangpuina
in 2010 a an lo ṭan a nih.
IAEA (The International Atomic Energy Agency) hrietpuina in Russia in a
hmangruo a pêk hlak.
Natanz
Enrichment Facility: Shahid Ahmadi Roshan Nuclear Facilities ti a hrietlâr a
nih. January 11, 2012 a Iranian Nuclear Scientist ropui Mostafa Ahmadi Roshan
an that hrietzingna dinga February, 2012 a anṭan a nih.
Hi Project hi US Dollar 2-3 trillion manhu a siem a nih.
Bandar
Abbas Uranium Production Plant: 2006 a an lo indin ṭan ta, kumtin Uranium tons 21 siemsuok theina
dinga induong a nih. 2016 khan hi Plant hi suktâwp niin suklang hlak ni
sienkhawm, a rûkin an la hmang zing ni dingin mi tamtakin an ring a nih.
Fordo
Uranium Enrichment Plant: November 2013, khan Sharif University of Technology a
inchûklai tamtak le AEOI (Atomic Energy Organization of Iran) a lûtak (head)
Ali Akbar Salehi hai in an indin ṭan a nih.
Supreme Leader of Iran
Iran rama hin an President nêka thu nei lem le insânglem chu Supreme Leader of Iran hi a nih. ‘Supreme Leadership Authority of the Islamic Republic of Iran’ ti a ni kher hlak. Hi nina cheltuhai hi sakhuona tienga khawm a lûtak an nih. The armed forces, judiciary, state radio and television, le sâwrkar thuneina hieng Guardian Council, Expediency Discernment Council po po hi a thuneina hnuoia um a nih.
Hi nina insângtak hi 1979 kum a ‘The Constitution of Iran in
Guardianship of the Islamic Jurist’ a vawnghim tlat theina dingin ‘Ayatollah’
title siem in hi Supreme Leader of Iran hi a lo siem a nih. Iran chanchin a hin
mi pahni chauin hi nina title ‘Ayatollah’ hi an la chel. Ruhollah Musavi
Khomeini kha a hmasatak a ni a, 3 December 1979 – 3 June 1989 inkâr kha a
chel a nih. 3 June, 1989 a thi khan, a thlâktu Ali Hosseini Khamenei hi 6
August, 1989 a inthawk tuchen hin a la ni zing a nih.
1979 a Islamic Revolution khan Islamic rambung tamtak a
chiehnip a, ram dang dang a kângkai pei bawk a. Hi helna chikhat, hartharna hin
Islamic rambung tamtak hai a keikhâwm bawk a nih. 1982 khan Israel in Lebanon a
rûn a. Kha Indona kha 1982 Lebanon War, (the Second Israeli invasion of Lebanon
ti a hriet) a nih. Lebanon hai ṭhangpuina ding le Israelhai dolêt na dingin Iran ṭhangpuina
le Iran Supreme Leader hmasatak Ruhollah Khomeini remruotna in Shia Muslims ta
ding bîk deu a ‘Hezbollah’ hi indin a nih. Hezbollah (Islamic Resistance
in Lebanon) firfiek pâwl hai hi ‘Party of God’ tia hrietlâr an nih. [4]
Israel Airstrikes le a Bêbâwm
1979 a Islamic Revolution a um hma chen kha chu Israel leh
buoina hran taluo an tuok ngai meu nawh.
Islamic Revolution lei hin Israel chungah nunrâwngna, tharum insuona a
hung um ta pei a. Ruhollah Khomeini khan Israel ram hi ‘dân lova Muslim ramah
umna’ le ‘Thlangtieng ramhai awpdena a nih’ tiin Israel chungthu ‘Axis of
Resistance’ a hril hin Middle East buoina a suksosâng ṭan a.
Lebanon ah Hezbollah, Gaza Strip ah Hamas, Yemen ah Houthis hai an hung che ta
pei a nih. Chun, a chungah Nuclear siemna hmunpui ei hril tahai khi a sukhrât
pei bawk. Israel ta ding chun ngaizam el chie a ni nawh. April 2024 le October 2024 a hai khawm khan vân boruoka
inkâpna hi a lo tlung rawp tah.
Israel Strikes (June 2025)
June thla 2025 khan Israel Prime Minister rorum tak le
huoisen tak Benjamin Netanyahu inrawina in ‘Operation Rising Lion’ ti
hming chawiin beipui a hung thlâk ta thut el. Hi Operation hi Numbers 23:24, “Ngai
ta, mipuihai chu sakeibakneipui angin an tho a, Sakeibaknei angin an inchâwm
tho a: An sase an fâk hma chun zâl naw ni hai a. An sase thisen chu an dâwn hma
chun,” bêsan a anphuok a nih.[5]
Fighters 200 ṭha hieng F-35I Adir fighters, American F-35 Lightning II
stealth strike fighter hai hmang in Iran in Nuclear a siemna hmun hai chu a
hung bei ta chum chum el.
13 June, 2025, 06:30 IDT (Israel Daylight Time) (IST a chun 9:00 AM) chun, Israeli Air Force haiin thâwk nga dingin vân boruok a inthawkin (air strikes) Israel Fighters 200 hmangin puokthei (munitions) 330 thlâkin hmun 100 a bei el taa. Khawvel a dêng suok nghal. Hi beina a hin Iran's uranium enrichment facility at Natanz, Isfahan province le Nuclear siemna hmun dang tamtak a suksiet a nih. Nuclear siemna hmun hieng Khondab le Khorramabad hai khawm hi beina hin an ṭhangsa bawk.[6]
Hi beina hi ‘The Institute for Intelligence and Special
Operations (Mossad), Ministry of Intelligence Israel’ in thiem taka a remruotna
hmanga a bei a nih. Iran hai Air Defense hriet derloa vân boruok a inthawka a
bei theina hi Mossad hai lei a nih. Mossad hi December 13, 1949, khan Israel
Prime Minister hmasatak David Ben-Gurion thurâwn dungzuia Central Institute for
Coordination dinga indin kha a nih. Mossad innghatna thupui chu- Inṭhuoina
var um nawnaa chun mi an tlu hlak a, Thurâwntu tamtakhai lai ruok chun himna a
um ["For want of strategy an army
falls, But victory comes with much planning." (Proverbs 11:14)] ti hi a
nih.[7]
03:00 IDT vêl chun Israeli Defense Minister, Israel
Katz chun Israel ram pumpui a emergency a puong a, Iran in a hung thungrul
‘preemptive strike’ thei zing thu puongin inrâlringna thil ri (siren) chu an ri
so veng vung nghal a nih.[8]
18:46 GMT (IST 12:16 am) chun IDF chun an hmunpui Isfahan Nuclear Technology/Research Center, an bei thu a
puonglang a, Tabriz Airport bul hnaia Nuclear siemna, Shiraz le Natanz Nuclear
Facility hai hi Israel fighter hin a bei nawn nâwk a. Hamadan Airbase le
Parchin military base bâka Fordow Fuel
Enrichment Plant hai khawm khu rum rum khawp in a bei a nih. Hi ni hin Mohammad
Bagheri, Chief of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic
of Iran, Hossein Salami, Commander-in-Chief of the Islamic Revolutionary Guard
Corps (IRGC) le Gholam Ali Rashid, Commander of the Khatam-al Anbiya Central
Headquarters hai ṭhangin, Iran sipaia lulawk ṭhal a that a nih.
14 June, 2025,
zîngkar inhma tak in IDF hai hin Tehran's Mehrabad International Airport an kâp
nawk a, IDF Chief of Staff, Eyal Zamir le IAF Commander, Tomer Bar hai chun
Tehran chu lûtchil thei dingin lampui an in singsat zo vawng ta thu an puong.
Iran thupuongtu chun Iran sipai officer lien General Gholamreza Mehrabi, Deputy
Head of Intelligence, Armed Forces General Staff, le General Mehdi Rabbani,
Deputy Head of Operations hai chu martyred an ni thu an puong zui a.[9]
Hi ni ma hin Iran Ministry of Defence Headquarters le Organization of Defensive
Innovation and Research Building an bomb bawk a nih.
15 June, 2025,
Tehran ah Ministry of Justice building bâka vuongna thau thunna hmunpui Mashhad
Shahid Hasheminejad International Airport an bei bawk a, hi hmun hi Israel ram
a inthawk 2,300 kilometres deu thawa hlaa um a ni a, Israel chanchin a, hieng
anga hlaa operation IDF hai in anthaw hla tak niin an hril.
16 June, 2025,
khan Tehran ah Iran Command Center of the Quds Force an bei sunzawm nâwk a,
Parchin military installations dâm, Tehran le Qom inkâra sipai râlthuom tamtak umna an suksiet bawk a nih. IDF
Brigadier-General, Effie Defrin chun Iran's missile launchers 30% an suksiet
thu a puong. Kermanshah ah Farabi Hospital dâm,
Iranian state broadcaster IRIB (Islamic Republic of Iran Broadcasting)
in live broadcast a nei lai an bomb bawk a nih.
17 June, 2025,
America President, Donald Trump in Tehran suoksan vawng dingin a vau a. IDF in
Iran sipai Major-General, Ali Shadmani chu Commander of Khatam al-Anbiya
Headquarters a ruot zo char in a that nâwk nghâl a, Ali Shadmani hi Lt. Gen.
Gholam Ali Rashid âiawtu dinga ruot thar hlawk a nih.
Tuta ṭum a Israel sipai IDF haiin Iran sipai lulawk an thathai hi
an namei naw hlê. Iran Scientist ṭha le suongum tak tak mi 10 vêl anthat ta bawk.
Iran in a beilêt
IDF Brigadier General, Effie Defrin, hril dân in Shahed
drones 400 chuong hmang in Iran in Israel a hung beilêt thu a hril. Shahed
drones hai hi Shahed Aviation Industries Russia le ṭhangruola
an siem a nih. Russia khawmin Ukraine beina khan a hmang nasa hlê. Tel Aviv
dâm, The Kirya military headquarters, Begin Road a mi hai dâm, Ramat Gan,
Rishon LeZion, Bat Yam le Rehovot, Kiryat Ekron a mall ropui deu deu hai dâm,
Rehovot ah ‘The Weizmann Institute of Science, Scientific Research Center’ dâm,
Caesarea ah Prime Minister Netanyahu a chengna hmun tieng dâm, Bnei Brak,
Haifa, Petah Tikva le hmun dang dang an
hung bei ve a. Israel Air Defense System, Iron Dome, Hebrai ṭawngin ‘Kippat
Barzel’ tia hrietlâr chun tamtak a lo kap thlâk a nih.
Pakhatna, Iron
Dome: rockets, artillery le missiles kap hla rak nawhai lo dangtu, abîkin mipui
le building suksiet theina 70 km chen.
Pahnina,
David’s Sling: Missiles 300 km chen kap thlâk theina
Pathumna,
Arrow-2 and Arrow-3: ballistic missiles 2,400km chen kap thlâk theina.
Tuta ṭum hin missiles tam tak tak, Iran in a ruola a kapdawkna hi
tam bêk bêk a, Iron Dome in a lo kap thlâkna (interceptor) hi vawikhat kâpna hi
$ 50, 000 anghu a ni a, David Sling hi $ 1 million anghu a ni a, Arrow System a
hin $ 3.5 million anghu pei a nih. Chuleiin, an hlutna an thlau bêk bêk, Iran
missiles tamtak lo kap thlak vâwng ding chun chânna hi a nasa hlê ding a nih.
Tuchen (ei ziek hun chen a) June thla 2025 sûnga Israel le Iran indona hin;
Israel mi 24 an thi ta a, mi 600 chuongin hliemna an tuok tah; Iran hi mi 585
thi ta in, mi 1,326 an hliem ta a nih. [10]
Israel le Iran Indona hai hin hun tâwp a thil tlung ding
inchikna bîk rieu a suklangna pei a nih. Programme, Function ropui deu tlung
ding chun Stage Setting a ṭul hlak. Hieng po po hi Bible a hrillâwkna a tlung kimna
ding le a tlung indik theina dingin lo inremdikna (stage setting) a ni pei a
nih.
America in Iran a bei
June 22, 2025
khan United States Air Force le Navy ṭhangkawp in Iran a
nuclear facilities hmun pathum pawimaw tak tak hai chu 22:40 GMT - 23:05 GMT
(4:40-05:05 AM IST) inkâr khan a bei ta thut el. Hieng hmun pathumhai hi: The
Fordow Uranium Enrichment Plant, the Natanz Nuclear Facility, le the Isfahan
Nuclear Technology Center hai an nih. Khawvêl a indona vuongna chunghnungtaka
ngai hieng Northrop B-2 Spirit stealth bombers, le Tomahawk missiles hmangin
GBU-57A/B MOP (Massive Ordnance Penetrator) 30,000-pound (14,000 kg)
"bunker buster" bombs sâwmpali hmanga hieng hmunhai hi suksiet a nih.
Hi beina dinga codename hming chu ‘Operation Midnight Hammer’ a ni a,
Iran–Israel war June 13 a inbeituona tlung taa US a hung ṭhang ve
na a nih. Operation Midnight Hammer hming hi Pentagon thusuok ni naw sienkhawm
Jeremiah 23:29 a, “Ka thu chu mei ang a ni nâwm a nih, lungpui khawm
suknawitu tubau ang chu? LALPA chun a tih” tia lungpui khawm suknawitu
tubau in a hem ang el a US in Iran Nuclear siemna hmunpui hi a hem niin mi
tamtak chun an ngai. U.S. President Donald Trump chun "very successful
attack" tiin an beina a hlawtling hlê thu a hril.[11]
US General, Dan Caine, Chairman of the US Joint Chiefs of
Staff chun Iran beina ding hin US a inthawk fighter hai hi darkar 18 zet hun a
lâk thu a hrila, B-2 stealth bombers fighter pasari hmanga vân boruoka tu hmu
le hriet lovin an bei thu a hril. Defense Secretary, Pete Hegseth chun ‘Commander
in Chief, President Trump thupêk ang chara thaw a ni a, hrâttak a bei a ni a,
kan thiltum Iran hai Nuclear siemna suksiet chu kan hlen suok a nih’ a tih.[12]
Ei thuziek lai tak hin Iran-Israel indona le buoina chu
thuthar um lovin inkâp chawl lailâwkna nei a nih.
[1] https://www.jns.org/why-do-jews-still-live-in-iran/, accessed on 17
June, 2025 at 4:05 pm.
[2] John F Walvoord, Armageddon,
Oil and Middle East Crisis…., 27.
[3] https://www.timesofisrael.com/explainer-the-handful-of-facilities-at-the-core-of-irans-nuclear-program/ accessed on 17
June, 2025 at 4:25pm.
[4] “Who are
Hezbollah?” http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4314423.stm
[5] “Israel takes
name of Iran operation from Bible verse” https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-takes-name-iran-operation-bible-verse-2025-06-13/, accessed on 18
June, 2025 at 1:00 pm.
[6] “US-Iran-Israel
timeline: From Israeli attack to Iran's retaliation, US bombing and ceasefire”
https://www.usatoday.com/story/graphics/2025/06/17/israel-iran-timeline-maps-graphics/84240285007/,
accessed on 18 June, 2025 at 1:55pm.
[7]
https://www.mossad.gov.il/about, accessed on 18 June, 2025 at 1:55pm.
[8] Emanuel Fabian, “Israel
begins preemptive strike against Iran, defense minister says; sirens wail
across Israel” https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-begins-preemptive-strike-against-iran-defense-minister-says-sirens-wail-across-israel/,
accessed on 18 June, 2025 at 2:10pm.
[9] “Iran confirms
two more senior generals killed in Israeli strikes” https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-confirms-two-more-senior-generals-killed-in-israeli-strikes/,
accessed on 18 June, 2025 at 2:10pm.
[10] “Live Updates” https://www.thehindu.com/news/international/israel-iran-conflict-missile-strikes-tehran-khamenei-netanyahu-june-17-2025-live-updates/article69703297.ece,
accessed on 18 June, 3:15 pm.
[11] Thomas Mackintosh
& Nadine Yousif , “What we know about US strikes on three Iranian
nuclear sites” https://www.bbc.com/news/articles/cvg9r4q99g4o, accessed on
25 June, at 10:40 AM.
[12] Matthew Olay, “Hegseth,
Caine Laud Success of U.S. Strike on Iran Nuke Sites” https://www.defense.gov/News/News-Stories/Article/Article/4222533/hegseth-caine-laud-success-of-us-strike-on-iran-nuke-sites/
accessed on 25 June, at 10:50 AM.





0 comments:
“Thanks for your feedback! I’m glad you found the post helpful.”