Friday, 14 August 2026

Israel le Iran Buoina 2025

SHARE

Israel le Iran Buoina 2025

Iran le Bible

Iran hi Bible a Persia ti a ei hrietlâr kha an nih. Bible a Persia chungchâng tamtak hmu ding a um. Isai, Daniel, Ezra, Nehemia, Chronicles le Esther a hai khawm Persia hi zieklang a ni rawp hlak. Bible a Persia lal langsâr tak chu lal Kura kha a nih. Kura hi Bible a vawi 30 nêka tam a hrillang a nih. Cyrus the Great (amanih Cyrus II or Cyrus the Elder) ti a hrietlâr hin Persia hi BC 539—530 inkâr a lo awp a.  Ama bâka hin lal Daria, lal Artazerzia, lal Ahasuer (Xerxes) hai khawm kha Persia lal an lo nih. Lal Ahasuer lem kha chu Esther lekhabu a ei hmu dân in India a inthawka Ethiopia chena rambung za sâwmhni pasari (127) chunga rorêltu a ni thu ei hmu.


Ez.6:14b a chun, ‘Israel Pathien thupêk ang le Persia lal Artazerzia le Daria le Kura thupêk ang ngei chun an bâwl a, an zo tah a’ ti ei hmu. Persia (Iran hming hmasa lem) le Bible hi chanchin tamtak a nei zie chu hriet thei a nih.

Persia a hin Israel mi tamtak lo um in, ha taka in enkawlna nei le Persia rorêltuhai hriet hlaw tak el an ni zie khawm hriet thei a nih. Assuria lal Shalmaneser V in BC 722 lai bâwr a Hmartieng lalram (Israel) a rûn khan Juda mi tamtak tuta Iran ram Khuzestan province a hin sal in a huoi ni a hriet a nih. Persia (Iran) rama Judahai chanchin hi kum 2700 nêk a upa a ni tah. Shalmaneser chau ni lovin Tiglath-Pileser III le Sargon II hai khawmin Israel hi an lo rûn rawp hlak a, Juda mi tamtak sala an man a nih.

Juda mi (Jewish community) hi Iran ramah hieng Tehran, Shiraz le Isfahan ah haia hin an la chêng zinga, a tamlem chun Persia awng an hmang tah. An tam vânglai tak khan mi 100,000 chuong an um ni a hriet a nih. Tuhin mi 9,000 vêl an la châmbâng zing nia hriet a ni bawk.[1]

Ezekiel 38-39 a hrillâwkna thu Iran (Persia) kha Israel dotu ding laia pawimawtak a ni ding thu a hril. Armageddon indona chungchânga John F Walvoord chun, ‘Middle East buoina hi khawvêl buoina No.1 a ni a ngai’ a lo ti kha a la hung indik pei ding a nih. Armageddon Indona hi hun tâwp Rapture zoa tlung ding a ni a, chu tlung theina dingin khawvêl hi a’n rem indik tung pei a ul hrim. Zuk tlung tawp/thut thei a ni naw leiin, chu tlung theina dingin damte te’a lo inremtung pei a ul a nih.[2]

Israel-Iran Indona

Iran hi March 1935 in rambung pakhat angin a hung ngir an a. 1979 in Islamic Republic of Iran tia thlâk a hung ni tah.

Israel le Iran buoina hi Iran-Israel Conflict ti a ni hlak. A hma chun Iran-Israel Proxy War amanih Iran-Israel Cold War ti a hriet a ni hlak a. Rambung anga Israel leh a rûka inremnawna hi 1985 lai daia lo nei dai an ni tah. 1990s laia Soviet Union a tluksiet lai a inthawk le Gulf War a Iraq hnea a um lai khan boruok a suklum an a. Israeli Prime Minister, Yitzhak Rabin sawrkâr lai khan Iran hi a theida thu a lo hril rawp tah. Iranian President, Mahmoud Ahmadinejad khawmin Israel chungah inhina awngkam le tukdei an ni thei zing thuhai kha a lo hril rawp hlak bawk.

Iran hin Nuclear râlthuom  siem a, a ram humhim a ni theina ding leh, Israel le America hai khawm do ngam thei ding khawpa râlthuom  ha siem hi a lo tum ngar ngar a nih. Iran ramah Nuclear siemna (facilities) langsar pasari umhai chu:[3]

Isfahan Nuclear Technology Center (INTC): Iran a Nuclear research centre lientak a nih. Kum 1984 in China hai hangpuina in a bul an lo an a, 2006 khan sukburipna nasatak a nei a, July 2022 khan nuclear reactor siemna thar an nei thu an lo puong a nih. Hi centre hnuoia hin Isfahan Uranium Conversion Facility, Isfahan Nuclear Fuel Research and Production Center hai neiin Iran sawrkâr in hrâttakin a fe pui mup mup a nih.

Tehran Nuclear Research Center (TNRC): Arak Heavy-Water Research Reactor: 2000 lai bâwr vêla ansiem an a nih. Plutonium hmanga râlthuom  an siemna a nih.

Bushehr Nuclear Power Plant:  Electric meivar pêksuokna dinga Russia hangpuina in 2010 a an lo an a nih. IAEA (The International Atomic Energy Agency) hrietpuina in Russia in a hmangruo a pêk hlak.

Natanz Enrichment Facility: Shahid Ahmadi Roshan Nuclear Facilities ti a hrietlâr a nih. January 11, 2012 a Iranian Nuclear Scientist ropui Mostafa Ahmadi Roshan an that hrietzingna dinga February, 2012 a anan a nih. Hi Project hi US Dollar 2-3 trillion manhu a siem a nih.

Bandar Abbas Uranium Production Plant: 2006 a an lo indin an ta, kumtin Uranium tons 21 siemsuok theina dinga induong a nih. 2016 khan hi Plant hi suktâwp niin suklang hlak ni sienkhawm, a rûkin an la hmang zing ni dingin mi tamtakin an ring a nih.

Fordo Uranium Enrichment Plant: November 2013, khan Sharif University of Technology a inchûklai tamtak le AEOI (Atomic Energy Organization of Iran) a lûtak (head) Ali Akbar Salehi hai in an indin an a nih.

Supreme Leader of Iran

Iran rama hin an President nêka thu nei lem le insânglem chu Supreme Leader of Iran hi a nih. ‘Supreme Leadership Authority of the Islamic Republic of Iran’ ti a ni kher hlak.  Hi nina cheltuhai hi sakhuona tienga khawm a lûtak an nih. The armed forces, judiciary, state radio and television, le sâwrkar thuneina hieng Guardian Council, Expediency Discernment Council po po hi a thuneina hnuoia um a nih.

Hi nina insângtak hi 1979 kum a ‘The Constitution of Iran in Guardianship of the Islamic Jurist’ a vawnghim tlat theina dingin ‘Ayatollah’ title siem in hi Supreme Leader of Iran hi a lo siem a nih. Iran chanchin a hin mi pahni chauin hi nina title ‘Ayatollah’ hi an la chel. Ruhollah Musavi Khomeini kha a hmasatak a ni a, 3 December 1979 – 3 June 1989 inkâr kha a chel a nih. 3 June, 1989 a thi khan, a thlâktu Ali Hosseini Khamenei hi 6 August, 1989 a inthawk tuchen hin a la ni zing a nih.

1979 a Islamic Revolution khan Islamic rambung tamtak a chiehnip a, ram dang dang a kângkai pei bawk a. Hi helna chikhat, hartharna hin Islamic rambung tamtak hai a keikhâwm bawk a nih. 1982 khan Israel in Lebanon a rûn a. Kha Indona kha 1982 Lebanon War, (the Second Israeli invasion of Lebanon ti a hriet) a nih. Lebanon hai hangpuina ding le Israelhai dolêt na dingin Iran hangpuina le Iran Supreme Leader hmasatak Ruhollah Khomeini remruotna in Shia Muslims ta ding bîk deu a ‘Hezbollah’ hi indin a nih. Hezbollah (Islamic Resistance in Lebanon) firfiek pâwl hai hi ‘Party of God’ tia hrietlâr an nih. [4]

Israel Airstrikes le a Bêbâwm

1979 a Islamic Revolution a um hma chen kha chu Israel leh buoina hran taluo an tuok ngai meu nawh.  Islamic Revolution lei hin Israel chungah nunrâwngna, tharum insuona a hung um ta pei a. Ruhollah Khomeini khan Israel ram hi ‘dân lova Muslim ramah umna’ le ‘Thlangtieng ramhai awpdena a nih’ tiin Israel chungthu ‘Axis of Resistance’ a hril hin Middle East buoina a suksosâng an a. Lebanon ah Hezbollah, Gaza Strip ah Hamas, Yemen ah Houthis hai an hung che ta pei a nih. Chun, a chungah Nuclear siemna hmunpui ei hril tahai khi a sukhrât pei bawk. Israel ta ding chun ngaizam el chie a ni nawh. April 2024  le October 2024 a hai khawm khan vân boruoka inkâpna hi a lo tlung rawp tah. 

Israel Strikes (June 2025)

June thla 2025 khan Israel Prime Minister rorum tak le huoisen tak Benjamin Netanyahu inrawina in ‘Operation Rising Lion’ ti hming chawiin beipui a hung thlâk ta thut el. Hi Operation hi Numbers 23:24, “Ngai ta, mipuihai chu sakeibakneipui angin an tho a, Sakeibaknei angin an inchâwm tho a: An sase an fâk hma chun zâl naw ni hai a. An sase thisen chu an dâwn hma chun,”  bêsan a anphuok a nih.[5]

Fighters 200 ha hieng F-35I Adir fighters, American F-35 Lightning II stealth strike fighter hai hmang in Iran in Nuclear a siemna hmun hai chu a hung bei ta chum chum el.

13 June, 2025, 06:30 IDT (Israel Daylight Time) (IST a chun 9:00 AM) chun, Israeli Air Force haiin thâwk nga dingin vân boruok a inthawkin  (air strikes) Israel Fighters 200 hmangin puokthei (munitions) 330 thlâkin hmun 100 a bei el taa. Khawvel a dêng suok nghal. Hi beina a hin Iran's uranium enrichment facility at Natanz, Isfahan province le Nuclear siemna hmun dang tamtak a suksiet a nih. Nuclear siemna hmun hieng Khondab le Khorramabad hai khawm hi beina hin an hangsa bawk.[6]

Hi beina hi ‘The Institute for Intelligence and Special Operations (Mossad), Ministry of Intelligence Israel’ in thiem taka a remruotna hmanga a bei a nih. Iran hai Air Defense hriet derloa vân boruok a inthawka a bei theina hi Mossad hai lei a nih. Mossad hi December 13, 1949, khan Israel Prime Minister hmasatak David Ben-Gurion thurâwn dungzuia Central Institute for Coordination dinga indin kha a nih. Mossad innghatna thupui chu- Inhuoina var um nawnaa chun mi an tlu hlak a, Thurâwntu tamtakhai lai ruok chun himna a um ["For want of strategy an army falls, But victory comes with much planning." (Proverbs 11:14)] ti hi a nih.[7]

03:00 IDT vêl chun Israeli Defense Minister, Israel Katz chun Israel ram pumpui a emergency a puong a, Iran in a hung thungrul ‘preemptive strike’ thei zing thu puongin inrâlringna thil ri (siren) chu an ri so veng vung nghal a nih.[8] 

18:46 GMT (IST 12:16am) chun IDF chun an hmunpui Isfahan Nuclear Technology/Research Center, an bei thu a puonglang a, Tabriz Airport bul hnaia Nuclear siemna, Shiraz le Natanz Nuclear Facility hai hi Israel fighter hin a bei nawn nâwk a. Hamadan Airbase le Parchin military base bâka  Fordow Fuel Enrichment Plant hai khawm khu rum rum khawp in a bei a nih. Hi ni hin Mohammad Bagheri, Chief of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran, Hossein Salami, Commander-in-Chief of the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) le Gholam Ali Rashid, Commander of the Khatam-al Anbiya Central Headquarters hai hangin, Iran sipaia lulawk hal a that a nih.

14 June, 2025, zîngkar inhma tak in IDF hai hin Tehran's Mehrabad International Airport an kâp nawk a, IDF Chief of Staff, Eyal Zamir le IAF Commander, Tomer Bar hai chun Tehran chu lûtchil thei dingin lampui an in singsat zo vawng ta thu an puong. Iran thupuongtu chun Iran sipai officer lien General Gholamreza Mehrabi, Deputy Head of Intelligence, Armed Forces General Staff, le General Mehdi Rabbani, Deputy Head of Operations hai chu martyred an ni thu an puong zui a.[9] Hi ni ma hin Iran Ministry of Defence Headquarters le Organization of Defensive Innovation and Research Building an bomb bawk a nih.

15 June, 2025, Tehran ah Ministry of Justice building bâka vuongna thau thunna hmunpui Mashhad Shahid Hasheminejad International Airport an bei bawk a, hi hmun hi Israel ram a inthawk 2,300 kilometres deu thawa hlaa um a ni a, Israel chanchin a, hieng anga hlaa operation IDF hai in anthaw hla tak niin an hril.

16 June, 2025, khan Tehran ah Iran Command Center of the Quds Force an bei sunzawm nâwk a, Parchin military installations dâm, Tehran le Qom inkâra sipai râlthuom  tamtak umna an suksiet bawk a nih. IDF Brigadier-General, Effie Defrin chun Iran's missile launchers 30% an suksiet thu a puong. Kermanshah ah Farabi Hospital dâm,  Iranian state broadcaster IRIB (Islamic Republic of Iran Broadcasting) in live broadcast a nei lai an bomb bawk a nih.

17 June, 2025, America President, Donald Trump in Tehran suoksan vawng dingin a vau a. IDF in Iran sipai Major-General, Ali Shadmani chu Commander of Khatam al-Anbiya Headquarters a ruot zo char in a that nâwk nghâl a, Ali Shadmani hi Lt. Gen. Gholam Ali Rashid âiawtu dinga ruot thar hlawk a nih.

Tuta um a Israel sipai IDF haiin Iran sipai lulawk an thathai hi an namei naw hlê. Iran Scientist ha le suongum tak tak mi 10 vêl anthat ta bawk.

Iran in a beilêt

IDF Brigadier General, Effie Defrin, hril dân in Shahed drones 400 chuong hmang in Iran in Israel a hung beilêt thu a hril. Shahed drones hai hi Shahed Aviation Industries Russia le hangruola an siem a nih. Russia khawmin Ukraine beina khan a hmang nasa hlê. Tel Aviv dâm, The Kirya military headquarters, Begin Road a mi hai dâm, Ramat Gan, Rishon LeZion, Bat Yam le Rehovot, Kiryat Ekron a mall ropui deu deu hai dâm, Rehovot ah ‘The Weizmann Institute of Science, Scientific Research Center’ dâm, Caesarea ah Prime Minister Netanyahu a chengna hmun tieng dâm, Bnei Brak, Haifa,  Petah Tikva le hmun dang dang an hung bei ve a. Israel Air Defense System, Iron Dome, Hebrai awngin ‘Kippat Barzel’ tia hrietlâr chun tamtak a lo kap thlâk a nih.

Israel Air Defense hi thuothum a nei a:

Pakhatna, Iron Dome: rockets, artillery le missiles kap hla rak nawhai lo dangtu, abîkin mipui le building suksiet theina 70 km chen.

Pahnina, David’s Sling: Missiles 300 km chen kap thlâk theina

Pathumna, Arrow-2 and Arrow-3: ballistic missiles 2,400km chen kap thlâk theina.

Tuta um hin missiles tam tak tak, Iran in a ruola a kapdawkna hi tam bêk bêk a, Iron Dome in a lo kap thlâkna (interceptor) hi vawikhat kâpna hi $ 50, 000 anghu a ni a, David Sling hi $ 1 million anghu a ni a, Arrow System a hin $ 3.5 million anghu pei a nih. Chuleiin, an hlutna an thlau bêk bêk, Iran missiles tamtak lo kap thlak vâwng ding chun chânna hi a nasa hlê ding a nih. Tuchen (ei ziek hun chen a) June thla 2025 sûnga Israel le Iran indona hin; Israel mi 24 an thi ta a, mi 600 chuongin hliemna an tuok tah; Iran hi mi 585 thi ta in, mi 1,326 an hliem ta a nih. [10]

Israel le Iran Indona hai hin hun tâwp a thil tlung ding inchikna bîk rieu a suklangna pei a nih. Programme, Function ropui deu tlung ding chun Stage Setting a ul hlak. Hieng po po hi Bible a hrillâwkna a tlung kimna ding le a tlung indik theina dingin lo inremdikna (stage setting) a ni pei a nih.

America in Iran a bei

June 22, 2025 khan United States Air Force le Navy hangkawp in  Iran a nuclear facilities hmun pathum pawimaw tak tak hai chu 22:40 GMT - 23:05 GMT (4:40-05:05 AM IST) inkâr khan a bei ta thut el. Hieng hmun pathumhai hi: The Fordow Uranium Enrichment Plant, the Natanz Nuclear Facility, le the Isfahan Nuclear Technology Center hai an nih. Khawvêl a indona vuongna chunghnungtaka ngai hieng Northrop B-2 Spirit stealth bombers, le Tomahawk missiles hmangin GBU-57A/B MOP (Massive Ordnance Penetrator) 30,000-pound (14,000 kg) "bunker buster" bombs sâwmpali hmanga hieng hmunhai hi suksiet a nih. Hi beina dinga codename hming chu ‘Operation Midnight Hammer’ a ni a, Iran–Israel war June 13 a inbeituona tlung taa US a hung hang ve na a nih. Operation Midnight Hammer hming hi Pentagon thusuok ni naw sienkhawm Jeremiah 23:29 a, “Ka thu chu mei ang a ni nâwm a nih, lungpui khawm suknawitu tubau ang chu? LALPA chun a tih” tia lungpui khawm suknawitu tubau in a hem ang el a US in Iran Nuclear siemna hmunpui hi a hem niin mi tamtak chun an ngai. U.S. President Donald Trump chun "very successful attack" tiin an beina a hlawtling hlê thu a hril.[11]

US General, Dan Caine, Chairman of the US Joint Chiefs of Staff chun Iran beina ding hin US a inthawk fighter hai hi darkar 18 zet hun a lâk thu a hrila, B-2 stealth bombers fighter pasari hmanga vân boruoka tu hmu le hriet lovin an bei thu a hril. Defense Secretary, Pete Hegseth chun ‘Commander in Chief, President Trump thupêk ang chara thaw a ni a, hrâttak a bei a ni a, kan thiltum Iran hai Nuclear siemna suksiet chu kan hlen suok a nih’ a tih.[12]

Ei thuziek lai tak hin Iran-Israel indona le buoina chu thuthar um lovin inkâp chawl lailâwkna nei a nih.

 


[1] https://www.jns.org/why-do-jews-still-live-in-iran/, accessed on 17 June, 2025 at 4:05 pm.

[2] John F Walvoord, Armageddon, Oil and Middle East Crisis…., 27.

[4] “Who are Hezbollah?”  http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4314423.stm

[5] “Israel takes name of Iran operation from Bible verse” https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-takes-name-iran-operation-bible-verse-2025-06-13/, accessed on 18 June, 2025 at 1:00 pm.

[6] “US-Iran-Israel timeline: From Israeli attack to Iran's retaliation, US bombing and ceasefire” https://www.usatoday.com/story/graphics/2025/06/17/israel-iran-timeline-maps-graphics/84240285007/, accessed on 18 June, 2025 at 1:55pm.

[7] https://www.mossad.gov.il/about, accessed on 18 June, 2025 at 1:55pm.

[8] Emanuel Fabian, “Israel begins preemptive strike against Iran, defense minister says; sirens wail across Israel”  https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-begins-preemptive-strike-against-iran-defense-minister-says-sirens-wail-across-israel/, accessed on 18 June, 2025 at 2:10pm.

[9] “Iran confirms two more senior generals killed in Israeli strikes” https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-confirms-two-more-senior-generals-killed-in-israeli-strikes/, accessed on 18 June, 2025 at 2:10pm.

[10] “Live Updates” https://www.thehindu.com/news/international/israel-iran-conflict-missile-strikes-tehran-khamenei-netanyahu-june-17-2025-live-updates/article69703297.ece, accessed on 18 June, 3:15 pm.

[11] Thomas Mackintosh & Nadine Yousif , “What we know about US strikes on three Iranian nuclear sites” https://www.bbc.com/news/articles/cvg9r4q99g4o, accessed on 25 June, at 10:40 AM.

[12] Matthew Olay, “Hegseth, Caine Laud Success of U.S. Strike on Iran Nuke Sites” https://www.defense.gov/News/News-Stories/Article/Article/4222533/hegseth-caine-laud-success-of-us-strike-on-iran-nuke-sites/ accessed on 25 June, at 10:50 AM.

SHARE

Author: verified_user

0 comments:

“Thanks for your feedback! I’m glad you found the post helpful.”