Friday, 20 March 2020

Corona Virus (COVID-19) le Inzawma Kohran Thusuok Thlîrletna

Labels:

Corona Virus (COVID-19) le Inzawma Kohran Thusuok Thlîrletna

Johny Laldinthar F. Tusing,
UBS, Pune, 20th March, 2020.

Thuhâwngna
Florida Pastor Rodney Howard in Corona Virus le inzawma a thuhril “Mi thienghlim lawr a ni ngawt naw chun Biekin khar ni naw nih” ti hi social media a nasa taka thedar a nih. An thu thedarnaa anziek dan enin pastor huoisen le ringna dettak nei, sawrkar thu (Kaiser) neka Krista thu pawm lemtu anga hril pawl ei inkat nuk. Ei Kohran Ṭhuoituhai haiin thusuok an hung siem leia kohran thiempuhai dawizep anga ngai le thlaraulo mi anga ngai pawl ei um bawk.  Hi thu le inzawm hin tlâwmte thusep hei ziek ei tih.

Corona Virus le a kaihnawi

Worldometers.info in a tarlang dân in COVID-19 leiin mi 274, 091 (confirmed cases) le thina tuok mi 11, 352 zêt el March 20, 2020, 19:50 GMT (01:20 am IST) chen-a an um tah. Italy ramah 29 January khan Covid-19 hi hmusuok ṭan a ni a, Feb.23 khan 76, 25 Feb. in 229 hieng ang hin natna hri hi ankaidar nasa em em a nih. Lombardy, Northern Italy hmunah Hospital hai lem chu natna khuma zal 80% chu Corona Virus natna nei vawng an ni tah. Italy ramah andar hrat nasan hi theory dang dang um sienkhawm asantak nia an i ring chu 'Sociable and Outdoor Culture' (a huou huoua inpawlkhawm le puotienga um nuomna) lei ni takin an hril (Prof. Marina Della Giusta, University of Reading). Dr Giovanni Rezza, Head of National Institutes of Health in a hrilpei dân a chun 'School khar a ni hnunga khawm hmun dang danga inzin an khap naw lei dam, kum upat tieng antam lei khawm' niin a hril. Ei thuziek chena hin Italy ramah mi 47, 021 in an invawi taa, mi 4032 zet in an hringna an chân tah, anṭanna China nekin a thi an tam lem dai tah. A ni têlin an pung deu deu. (China ramah thizat 3248).

Pastor Howard background tlâwmte

Pastor Rodney Howard hi The River at Tampa Bay, Florida ah an Pastor a nia, Pentecostal kohran a nih. Pastor Howard hi Pentecostal-Charismatic Preacher, Prosperity Gospel (Sum le Pai huor) hrilmawitu a nih. Revival Ministries International a an hotutak a ni bawk. 1992 kuma Doctorate of Ministry Degree a nei khawm kha ‘diploma mill’ (or degree mill) degree pawm lo niin an hril. Corona Virus a hung inleng hnung khawma biekin khar nuomlo a March 15 chen khawm kha a kohranhai kut ngeia in chibai dinga thurawn petu a la ni zing. ‘Chawkpawl nun ṭhangloa Harna kengkawtu’ (Revivalist not pensies) tia insal an nih. Howard Revival meeting hai hi ‘holy laughter’ (harna tlung huna innuia thawk hlak) anti hiel.

Pastor Howard le Biekin khâr

Ani ngei el Pastor Howard thuhril hi ringtu indiktak chuh harsatna sâtak a tlung huna khawm Pathiena ringna dettak neia hnungzuitu ei ni ding hrim a nih. Amiruokchu, khuo-le-tui ṭha (good citizen) ni dinga Bible a inchûktirna hi tamtak hmu ding a um. Pastor Howard rawngbawlna Revival Ministries International khawm Programme iemani zat a postponed der tah: Citrus Springs, Florida March 20, 2020, Covenant Women Conference, March 25, 2020 - March 28, 2020. Chier nawng ei tieu. Tukhawm chiai loa ṭhuoituhai thusuok hi ei zawm seng nuom a um. Ei ṭhat-tlangna dinga Kohran ṭhuoituhai hmalakna hi inruol takin zawm seng ding ei nih. Thlarau mi ni naw na a um nawh. Sawrkar thuneitu haiin natna hri laka invengna le andar nawna dinga Biekin ankhar hi Bible le inkalna a um nawh. Ringtuhai chu mani mimala khawm Pathien le inpawla leng hmunkhat hlak ding ei nih (Gen.5:23- Enoch). Kristienhai hi a nawlpuia inkhawm hlak (corporate worship) inpawlna inthieng (koinonia-fellowship) nei hlak ei nih. Hi hi Kohran hmasahai (Early Christian Church) hai lo thaw dai ta a nih. Isu hun lai le Tirko Paula rawngbawl hun laia inkhawm hlak (Synogogue) an nih ti chu ei hriet chieng hlê. Ei thaw ding hrim khawm a nih. Sienkhawm, Pathien hin thlarau damna chau hi a thlur nawa, taksa, lungril le ngaituona hrisel le damna hi a tinzawn hlak, chu chu Holistic Health ei ti hi a nih. Thlirna tukver pakhata chau thlir thei annaw. Thlarau damna chau hi ei Bible thiltum a ni naw leiin ei renga ei dam tlangna ding, ei himna dinga Kohran thusuok hi thlawp le inza lem ding a nih. 

Bible le Sawrkar dân

Tirko Paula in iengtin am Rom mihai kawla a hril a, "Mi tin an chunga rorêltuhai thu thuin um raw se. Pathien thu loin tukhawm rorêltu an um ngai si nawh a; rorêltua umhai hi Pathien iruot an nih. Chuleiin, tûkhawm rorêltu kal chu Pathien iruot kal a nih; a kaltuhai chun anni chungah rorêlna hmûng an tih" (Rom 13:1-2). Tirko Paula hin Pastoral (enkawltu nina) lungril hmangin a zieka, a lekhathawn hai hi a thulaimu thewlawzi hrim hrim hi nitin hringnuna hmang ding thil-Living Theology le Practical theology a ni deu vawng, chun mimal chanvo le mawphurna tieng Ethical concerns dâm hi theologian ni zing siin Pastor nina lungril (pastoral heart) neia a ziek an ni hlak (James D. G. Dunn, The Theology of Paul The Apostle, 626). Tirko Paula hringnun le a lekhathawn hrim hrim enin chanchinṭha le ankal a ni phawt chun huoitakin a kal lem hlaka Sawrkar a do zawngin ṭhang a khaw ngai nawh.  (Richard A. Horsley- Paul and Politics). Chun, NT Scholars (Thuthlung Thar bìka mithiemhai) hieng- Andreas Köstenberger, Craig A. Evans, Peter Oakes, Richard A. Horsley hai chun Thuthlung Thar a Roreltuhai do zawnga ṭawnghmang umhai (Anti-Imperial Rhetoric in NT) an hrilfiena a chun "kha hun laia an khawltang-nunphung,  thiltlung, Greco-Roman politikal ngirhmun (socio-cultural, historical and Greco-Roman political scenario) hrietfie a ṭul a, chu tukver a inthawk vêka hrilfie ding a nih" an tih. 

Wayne Grudem chun 'Sawrkarna le Sakhuona hi pawisa hnung le hma anga inkawp tlat a ni leiin ṭhe thei a ni nawh. Zawlnei hai ngirhmuna inthawk Baptistu Johan, Isu rawngbawlna le Tirko Paula hun chena hmu ding tamtak a um leiin ‘Sakhuona (Kristien) hi Sawrkar a’nthawk siehran/sietum’ ngaidan hi ei Bible in a mi pawm pêk nawh.' (Wayne Grudem, Politics: According to the Bible, 35). Tirko Paula ang bawkin Peter khawmin, ‘Lalpa leiin mihriem ruothai taphawt kuomah intuklût ro, chunghnunga um laltak kuoma manih, thil suksuoltuhai chunga phuba la ding le, thil sukṭhatuhai inpâk dinga ama itir sâwng Bawrsâp kuoma khawm (1 Peter 2:13-14). Peter hin mihriem iruot thuneituhai kuomah intuklut dinga a ti hi sawrkar tienga nina nei hai a hrilna a ni leiin ringtuhai thaw ding tak a nih. Sawrkar chun suksuoltu le mi ṭhalo hai hremin anphu ang peiin rorelpêk a ta, mi ṭha le sinṭha thawtuhai chu chawimawiin inpak a tih. (Grudem, Politics, 106.)

Sawrkar thu popo zawm vawng ding ning a ti?

Bible a hin roreltu nunrawng le sawrkarna mak mankhenga enkawltu an um ngei el. Tuorhla um khawpa mi awpde hlak roreltu Aigupta lal Pharoah (Exo.3:9-10) dâm, Roreltuhai hun laia Philistin hai dâm, Rehoboam mani thua ro a rel leia Israel ram hmartieng le simtieng lalram ṭhe a ni hiel dân dam (1 Lalhai 12:15), Israelhai salah ṭhuoitu Nebukadnezzar le ramdang lalhai (2 Lalhai 25:1-21), Rom Sawrkar hnuoia Herod lien dâm le tamtak an um. Mihriem thlirna tukvera a inthawk chun roreltu ṭhalo le suol, midang tadinga sietna sawrkar an ni vawng. Amiruokchu an hun senga khan Pathien remruot tlung kimna le thununna tlungna an ni tei hlak. Anni hai ang bawka Roreltu suol le ṭhalo (Hitler, Pol Pot, Joseph Stalin, North Korea dictator hai) khawm um ngei antih.


Sawrkar thusuok hi Chanchinṭha (Gospel) le ankal naw phawt chun ei zawm ding a nih. Biekin khâr chu Gospel kal annaw ding? Zawna ṭhatak a nih. Khar a ni nasan a khan ei chieng a ṭul; Sakhuo thila khar a ni naw a, ei damtlangna dinga khar a ni lei hin Gospel kal ei ti thei nawh. Rambung ṭhenkhat hai angin a hun taka invengna le hmalakna a um naw chun sietrup tlung theina a ni tlat leiin. Khawvel sawrkar sukhning thei khawpa ringtu ṭha ei ni ruok chu a pawimaw. Daniel anga mi huoisen, Pathien inphatsan tum derloa lal Nebukadnezzar ngei khawm kawk ngam a nih. “...aw lalpa, ka thurâwn hi i kuoma chun pawmtlâka ngai ni raw se; i suolnahai chu felnain thleng la, i khawhlonahai chu mi rimsihai chunga lunginsietna inentir bawk rawh; i sukdiknawnahai hi sukdama a um ding chun chu," (Dan.4:27). Sadrak, Mesak le Abednego hai anga meipui fethleng ding khawm nisien, zam loa thuneituhai hmasuon ngam hi ei thawdan ding (strategy) a nih. Hebrai naudawmtuhai in Pathien an ṭih lem leiin Aigupta lal Pharoah thupêk angin anthaw nawh (Exo. 1:17). Mihriem nêka Pathien ṭi lem ding a nih. Isu’n anchuktirhai chanchinṭha hril dinga a ti (Mt. 28:19-20) leiin Juda hotuhai Sanhedrin pawl roreltuhai hmaa huoisen takin “Keini chu thil kan hmu le kan hriethai kha hril loin kan um thei nawh,"  (Tt. 4:20) an ti tawp el a ni kha. Bung 5:29 naa Peter le tirkohai chun, “mihriem thu nêkin Pathien thu kan zâwm lem ding a nih.” Hi taka inthawk hin Pathien mihai chu sawrkar thu/thuneitu hai thu zawm nêkin Pathien thu zawm a pawimawi zie chieng takin a namdet. A ṭul huna chu Dietrich Bonhoeffer (Nazi-Hitler dolêttu) German evangelical pastor, theologian ni bawk anga beilet-a mani hringna chen chân hiel khawm a ṭulna um bawk a tih. Amiruokchu, tuta ei boruok tawng mek le chun (context) an ang nawa, ngai mak lo ding a nih.

Khawvel Sawrkarna le Roreltuhai Pathien hmangruo anni dân

Pathien thiltum sukpuitlingna dingin sawrkar thuneitu le roreltuhai hi Pathien hmangruo anlo ni thei. Roreltu chu ringnawtu le milem bie khawm an ni thei bawk, amiruokchu Pathien thutiem sukpuitlingtu an ni ve thei tlat. Pathienin Aigupta lal Pharoah khawm Josef chu rambung hotutaka siemtu-in Pathienin a hmang, ama zârin a mihai ṭam nasataka inthawkin sansuok an nih (Gen. 41: 37-57). Babylon lal Nebukadnezzar chu Daniel le a ruolhai enkawltu le siempuitlingtu a nia, ama zarin Babylon ram sunga thuneitu insangtak anchel thei (Daniel 2: 46-49). Persia lal Kura (Cyrus) khawm Juda sal intanghai anram tieng Jerusalem ah ankîr tir (Ez.1:1-4). Persia lal Daria in Pathien in temple (Biekin) bawl zo a phalpek (Ez.6:1-12). Persia lal Ahasuer in Esther lalnu dingin a pawm a, a lalramah Mordekai ropuitakin a siem (Es. 2, 6, 8). Thuthlung Thar a Roman lalram/sawrkar le Greco-Roman khawvel chu kawng iengkima a lo inbuotsaina chu hmangruo-a hmangin Pathienin a Naupa Isu Krista chu a hunbi a tlung kim khan a hung tir suok ta a nih (Gal.4:4). Rom Ralmuongna (Pax Romana) le lampui ṭha chu hmangruoa hmangin Mediterranean khawvêl popo chanchinṭha hril theiin a um pha bawk a nih.

Thukharna
Lee Man-hee, Shincheonji Church of Jesus, Kohran Ṭhuoitu chu News Conference an nei naa dingṭhaṭuona kûnin an kohran chu Corona Virus sukdartu an nina leiin rambung hmaa ngaidam an hni tiin bbc.com chun a hril (2 March, 2020). Ei Kohran ṭhuoituhai in a hun taka thusuok ansiem hi inpâk an um ngawt el, ei thaw ding tak ei thaw a nih. Italy ramah COVID-19 nasataka andar dân le hringna tamtak sût a ni dan a hin ei thaw ding awm hrim thaw ei ni lem. India PM Narendra Modi chun 19 March, 2020 8:00 pm a a thuhrilnaa March 22 zing dar 7 a inthawk zan dar 9 chen Janata Curfew Pathienni takin a puong rup ela. Kawng khata ngaituo chun Hindutva Ideology a ṭhang deu am aw ei ti rum rum. A thuhril hrim hrim a khan Hindutva Formula (HF)- Hindi, Hindu, Hindustan lungphum chungah Corona, Resolve, Restraint, kha a hril a ni el am ti ruok chu ngaituona a suksei hlê. ('Reform, Perform, Transform’ an hril vet hai khawm ku hi HF ka ti hlak). Biekin chen khar dàm a hung ṭul ta si hin chun, Kohran ṭhuoituhai khawma khawvel technology hmang ṭangkaia Wired Message or Sermon, Live Worship by Small Worship Team hai dâm hi thaw dingin hma la inla ṭha ngawt a tih. America ramah rawngbawltu inlar Rick Warren (Saddleback Church), Jentezen Franklin (Free Chapel) hai khawm Internet hmang ṭangkai in Live telecast thaw in an member haiin an ṭhathnempui hlè. Corona Virus (COVID-19) le inzawma kohran thusuokhai hi dawizepna le thlaraumi nî nawna a um nawh. Ei hun tawngin a hung inhersuokpui thaw makmaw a ni lem. Pathien Kohran khàr a ni nawa, a building ei khàr el chau a nih.
         Shalom.


No comments:

Post a Comment

“Thanks for your feedback! I’m glad you found the post helpful.”