Covid-19 laia Pune a inthawk Churachandpur Inzinna Lamtluong
(Hi thusêp hi May, 26, 2020 a ka
personal diary pakhat dinga ka buotsai a ni a, chun, Bible-a
Rapture Thuring le Hrillâwkna bêbâwm’ lekhabu ka
zieka inchuon a ni bawk.
Corona Virus hi a hrenaw ramsam ei um
ta nawh. Khawvêl pumpui a mi chîmbuoi a namên lovin a mi sukbuoi seng. Mi ei
hang phone dêk dêk a, ei hriet hmasatak chu telecom companies haiin default
caller tunes a an hmang hi corona virus awareness le inzawm a ni deu vawng
leiin phone hmangtuhai po po chun nuom le nuomnaw thu ni lovin ei hriet tho
tho. ‘Inzinna Lamtluong’ ti hi ṭawng mei nei (verbal irony) anga ei hmang a nih.
Covid-19 leia khawpui dâng dânga intânghai (‘tangkhang’ ti hi a hrilchier ei tam leiin ei la sie ṭha phawt ding ni raw se) fesuokna rûnpui, “exodus” chu khawvêl sawrkâr tin le state tinhai ngaipawimaw a hung ni tah. Manipur state khâwm in state danga intânghai ṭhuoisuokna rûnpui chu Sikeisen ah inkapkai tum ang takin hma a hung lak ṭana lawm a um hlê.
Mi ramah mikhuol ni zînga; hi hripui invawi hi inlau a um hlê. Ei invawi naw hman in mi tamtak diriemna le deusawna ei tuok laia, ei invawi pâl hlâu chun ‘sîra inhnawlna hi umnaw nih’ tî tûkhawmin ei hril theinaw bâka mi ramah Zion hla rem thei an nawh. Hi lei hin Israelhai ang bawka Aigupta ram suoksana, ei Canaan ram mani pieng le murna pan chu ei lungrilin ei tinzâwn ṭhup el chu a nih.
Manipur sawrkârin intânghai fena ding ‘Shramik Special Train’ a hung riruonga. Pune tienga inthawka fe nuomhai khawm ‘tengbang’ a in register in, hming kan submit ṭhup el taa. Hi hi a tawpna a lo ni der nawh. Mani umna Police Station chita fe theina ding Movement Pass buoipui a ṭula, lockdown khau taka fepui a ni leiin ankhâw hlê.
Tûkhawm kan inring hma in May 20 zantieng 6 ah fe ding a ni thu May 19 zantîeng dar 5 vêlin kan hriet chu a mi barakhai hlê. (Kan chiai dân le inṭhena le inmâksanna thua ka facebook wall ah ‘Rapture le Covid-19’ tiin ka post a tiem thei a nih). May 20 dar 1:30 pm hmaa Train Station tlung a, Screening le Checking thawṭulhai sukfel dingin thu kan dawnga, kan pick-up point hlak kan um na a inthawk KM 3 vêla hla Katraj a ni leiin Lockdown motor um naw laia ding chun lung an rim hlê. Hi hi Lunginrimna-1 a nih. Sienkhawm UBS Principal berâwnin lampui a mi dappuia, Bus a mi hire puia kan lawm hlê. UBS Principal in ṭawngṭairuolna rawtin Students ṭhahnemtak le Faculty (Academic Dean le Director of Students Life) haiin May 20, 1:30 pm vêl in campus a inthawk an mi’n thla liema kan thla a muong hlê.
Katraj ah Police hai remruotna in sawrkâr motor kher-a Train Station pan ding an ti leiin lekha pawimaw sukfelin darkar 2 deu thaw kan nghâk hnungin station kan pan taa. Rala inthawk in Train Station kan hang thlîra, a tuol lai po po chu North East mî in mani thuomhnaw seng pai le kei tâwlin anhluo sip mur ela; keini hi family insawn ding kan ni leiin ‘kan nauhai kum 7 le 10 mî chau leh kan thuomhnawhai iengtin am chawitlung thei kan tah’ ti chu Lunginrimna-2 a nih. HSA tienga ṭhuoitu feltak Pu Thangzairem le Pu Faith L. Hranngul haiin ‘memberhai harsatna sâwkzângkhai dinga lockdown kârah khawm haratna pal tleng pawisa lova station ah an lo hung chuh… ‘kan ta dinga vantirko’ an ni ringawt el. Annihai ṭhangpuina in Train station a kan sûngkuo thuomhnaw kan in thaklût thei a nih. An chungah kan lâwm takzet.
Train Station lût tâwma line chu mihriem inlengna tiet chau chauvin hrui an kei kuol vawnga; kikawi (zigzag) sâwm nêka tam, inteptâk tâk kârah thuomhnaw ṭhahnemtak fên kha chu a beidawngum thlâk hlê. UBS a kan ruol ṭhenkhathai mi ṭhangpui fâwmin rail sûnga kan lût ve thei hrâma kan inthuok huoi el. Rail lût tâwm chun fâk ding kûrtai (jaggery) tlang le Amul Tazaa (200ml) an mi pêka; ‘Rail-a ei lut chun hadam takin inṭhung ei ta Jiribam tlung el naw mei niem kan tia’ amiruokchu vut laia vawi ang chau umzie bo duthusâm a lo nih. 6:15 pm vêlin kan suoka, Special train ti lo chun kan chât/châwl ngun hlê. May 21 a hung ni a, kan tlân hun nêkin kan châwl hun kha a sâwt lem ta hlau el a, fâk ding le dâwn ding kan chawihai chun kan insukkhawp peia, sûnni thlâkin fâk ding rêng rêng kan dawng ta naw a, roti (chapatti) phêk iemani zât kan chawihai chun kan insukkhawpa. Hmarpa ruok chu khawp andên naw hlê. Chennai a inthawka hung mi pakhatin ‘Chicken Biryani an mi pêk,’ a ti lei khan station tawp zât khan kan dâkfan a ni deu tak. Zing dar 3 (May 22) in bu an hung sem ṭawka, an bu hung sem chuh tlangvalhai tidân takin ‘bu hminlo chungah âieng le machi anphul’ ti thei a nih. ‘Insukkhawpna dinga lem’ el naw chu thaw ding a um nawh.
A zinga May 22 a hung inhersuoka a lum hlê. Kan rail hlak chu a hel ni âwmtakin tlan zai rêng a rêl thei nawh. Sâwttak tak kan chawla May 20 zânah kan suok a inthawk tui dâwn ding kan la hmu der si nawh. Thlalêrah bu le tui boa inzin ang hlawl kan nih. Keini tak hi naupang ṭhuoi kan ni bâka inringna dingin tia Jerry cans (jerigan) pahni bâka cold drinks buor (2.25L) in ṭhahnem tak kan lo chawi leiin a mi sâwk hlê. Mipui chiai anso ri chu a nasa chem chem ie! May 23 khawm chun kan speed a danglam chuongnaw; West Bengal ah Cyclone a siruklâ tlung leiin UP tieng kan pan char char kha a lo ni a, a lum dân chu chappui meipui kânga, a thli lum ang elin a mi tuom vêla, tui le bu bovin Nazi Concentration Camp an hril ang deu thawa um angin kan in hriet. Hi hi Lunginrimna-3 a nih. Lucknow hnuoi Allahabad bulah darkar 2 vâng vâng kan châwl el taa. Fâk ding kan chawihai hlak a ni têlin a kiem peia, roti tlâwmte kan chawi chu kan nauhai fâk dingin kan khêka. Station pakhâtah pipe in tui an lo sema, a dit taphawtin tukvera inthawk bottle kan indawa, a tui a la bal hrêp nâwk nghal. Iemanichen kan tlân hnung chun tui bottle, chips le bhujia kan hmu ve hlau el a, rail sûnga mi 75 chuonghai ta dingin 40 chau dâm kan dawnga. Kan coach ah leader ka ni bawk, UBS students kan tam leiin ‘sem sem dam dam’ kan thawa, a zie a um hlê. Coach danghai tamtak takin an changnaw leia an chier ri chu a so el. Nodal Officer hai chen an indawrpuia. Kei khawm thlalâk leh CM-pa ka tweets ve hiel. Bihar kan hung tlân lut peia, kan rail ruok chu a tha a la fân naw hlê nîng a tih; a la muongchâng nasa. Kishanganj hung lûtin Siliguri le Assam hai kan hung lut ta peia. Fâk le dâwn ding kan dawng ṭha deu deua, bu ruok chu duthusam kan la hmu chuong nawh. May 24 zing 10:15 AM khan Jiribam chu harsatna tamtak fethlêngin kan hung tlung ta khawng khawnga. Jiribam Station chu Manipur Police bit lal in an mi lo hmuoka (ngâka), tukver le kawtkhar po po khâr dingin thu khau tak el ṭawngringna hmangin an hung khêka, kan fâk ding bu le tui parcel in coach tin ta ding an hung siea chuh; bu chu duthusam le beisei ang a phâk naw hlê. District wise in an mi ko dawka, Screening booth ah thermal screening an mi thawa, kan kut vawitienga seal an tet peia. Hi seal neihai po Bus ticket an mi pêk nawk. Ka lungrila um chu ‘Krista’n seal a tetkhum hai chau Vanram an lût ding a nih’ ti hi a mi thêmtu le ka lungril suksiptu chu a nih. Krista khan Kross lerah ‘A Kin Tah’ ‘tetelestai’ tiin ei batna lekha a thaibo leiin seal a tet khuma, a ringhai po hringna bua hming ziekin ei uma; Vanram fe theina ticket ei nei chau a nih. Hi ticket hnâwltu le ditnawtuhai ruok chu vânram tlung naw nihai.
Bus a chun kan thuomhnawhai kan rem zovin ṭawngaina ka neia, Churachandpur kan hung pan vâng vâng taa. Jiribam road hi vêl iemanizât ka lo inlawn ta hlaka, ṭumkhat Alto car in Agartala ah inthawk vêng ka lo hung hraw tah. Amiruokchu kha nia Jiribam lampui sei dân thlâwt kha ka la hriet ngai nawh. Rail in Ni 4 le Zân 5 hun kan hung hmang zo a ni leiin kan chau tâwl hlê. Kan naunu kum 7 lem chu lamah a’n luok bawr bawra, a zawi tawp a ni deu tak. Ka ngai a ṭhanaw leiin a thuok a la um am tiin, a marphu dâm ka them hiel. Hi hi Lunginrimna-4 a nih. A va rinumin lung anrim ngei deh!! Ei Lalpa Isu Krista Gethsemane huonah ‘a lung ân rim bêk bêk leiin a thlan chu thi far lientak angin a far a’ ti lungngaina tawpkhâwk (‘hematidrosis’ an ti hlak) ei Lalpa Isu Krista ngirhmun dâm kha Bus a chun ka ngaituoa, hrâtna thar a mi pêk takzet el.
Peace Ground chu zân 10:45pm vêlin kan hung tlung thei ta hrâm a. Râlkanga inthawk chun Police duty hai chun ‘inthuomhnawhai lêh Consituency Screening na Hall pan ro’ tiin an mi hung khêk khum a, thuawitakin kan pan a. Ngir tha theilo hielin kan chau tâwl. Hi zo hin Quarantine Centre Registration dingin kan in line nâwka. Kan rêngin Counter pakhatah an mi’n thaw tira, kan chau ta bawk leiin ‘Counter dang pathum hmanglo hai hi hawng thei a ni el am’ tiin ka va request a, an mi ûksan (bengkhaw) naw hlê, SDO phone rawh an mi lo ti pêk. Thuâwitakin darkar khat deu thaw kan la’n line. ‘Mani vêng, ei district a ni tah’ tia inhnêm el hin umzie a lo um naw ngei deh! Kan ti rum rum. Counter-a ‘ziekluttuhai mawl kha hmangaina le lunginsietna nei lova Siemtu Pathienin a siem el am anni âw’ tiin Vân kan en râwng râwng. Hrietthiemna chu an tlasam hlê; rakzu an la’n rui nâwk nghal, ziel an mi hâwpsan a, ûksak der lova gawp an mi ṭhet san kha chu… a en an tâk ngei el!
School Bus le Ambulance hmangin Quarantine Centre an mi pan puia. Vângnei takin Young Learners’ School- Institutional Quarantine Centre kan chang a. Taksa ram taka Upa Haulienhlu Tusing hai hi kan puhai an ni leiin an mi lo ngaituo hlê ni ding a na, an chêngna quarters a ngei kan sûngkuo um na ding an lo ri ruonga kan lâwm hlê. YLS kan tlung chun line pakhata ngir vawng dingin an mi la ti nâwk a. Sawrkâr protocol hai zui dinga intiemhai kan ni leiin thuâwitakin inzieklut dingin kan in line nâwka, 1:30 am vêl chun kan um na ding room chu kan hlu thei taa kan inthuok huoi el. Sawrkâr remruotna leia tha le zung tamtak an sênghai hi inpâk um kan ti hlê. Hi nêkin mi ngirhmun mi hriethiempui hai sien chu kan lawmna insâng ngawt a tih.
Kan Inzinna Lamtluon hi Ringtuhai ei khuolzinna ramah ei hmasuonhai le khawm inangna tak neiin ka hmuh. Kan lampui hraw hi rinum hlê sienkhawm Pathien ṭhatzie, a ringum zie le mi ṭhuoitu a ni zie hi kawng dang dang kan hmuh. Ei LALPA Pathien hin a mi hnawtzui pei a nih. ‘Rinumna tamtak tuorin Pathien ramah ei lut ding a ni hrim a nih’ (Tt.14:22a); ‘hienghai hi rinumna râpthlak taka inthawka hung suokhai kha an nih...(Tp.7:14b) tihai hi ringtuhai hraw ding a ni zie dâm, ei khuolzinna lamtluong a hin harsatna, beidawngna, suorsietna le lunginrimna ei tuok hlak ding a nih. Sienkhawm ei tumram Vân Jerusalem ei tlung phâ ruok chun hadam takin chawl vâwng vâwng tâng ei tih.
Johny
Laldinthar F. Tusing,
May
26, 2020,
YLS
Institutional Quarantine Centre,
Zenhang
Lamka, Churachandpur.

0 comments:
“Thanks for your feedback! I’m glad you found the post helpful.”